Dagelijks beheer

12 mei 2021

Geschiedenis van de overheidsschuld

Philippe Ledent

Philippe Ledent

De ontwikkeling van de schuld van alle overheden samen wordt doorgaans in kaart gebracht door de schuld te vergelijken met het bbp, een indicator van de waarde die de economische activiteit binnen een land genereert over een bepaalde periode.

Die verhouding is niet volmaakt, maar heeft een zekere logica: aangezien de inkomsten van de publieke entiteiten voor het merendeel een percentage van het bbp zijn (in het geval van België meer dan 50%) en dat percentage relatief stabiel blijft in de tijd, kunnen we het bbp beschouwen als een goede maatstaf voor het vermogen van de overheid om haar schulden terug te betalen. Een vergelijking tussen de overheidsschuld en het bbp geeft in zekere zin een beeld van de verhouding tussen de schuld en de terugbetalingscapaciteit. Maar daarmee is nog niet bepaald hoe hoog die verhouding mag zijn. 50%, 100%? 150%? Daar komt de houdbaarheid van de schuld in beeld, een vraagstuk dat we in een volgende artikel aansnijden. 


Vergeleken met de meeste andere Europese landen heeft België sinds de jaren 1980 een zeer hoge schuldratio. De Belgische economie heeft, na drie decennia van zeer sterke economische groei en de opbouw van de sociale zekerheid na de Tweede Wereldoorlog, de olieschokken in de jaren 1970 en de crisis in onder meer de steenkool- en staalindustrie, slecht verteerd. Vanaf dan zijn de overheidsuitgaven fors toegenomen, terwijl de inkomsten achterbleven. Aangezien de rente toen bijzonder hoog lag, werd het betalen van de rentelast op de bestaande schulden een probleem. De schuldratio steeg snel, van 63% van het bbp in 1978 naar 135% in 1993. Daarop volgde een ongeziene saneringsoefening, die de schuldratio terugbracht naar een dieptepunt van 87% van bbp in 2007. De financiële crisis en de gestage toename van de lopende uitgaven deden de schuldratio van 2008 tot 2014 opnieuw stijgen. Volgens de huidige ramingen zal de coronacrisis de schuldratio, die vóór de coronacrisis opnieuw aan het dalen was, bruusk doen stijgen met ongeveer 20 procentpunten. Voor dit jaar wordt de schuldratio van 117% verwacht, het hoogste niveau sinds 1998. 

Volgens de huidige ramingen zal de coronacrisis de schuldratio, die vóór de coronacrisis opnieuw aan het dalen was, bruusk doen stijgen met ongeveer 20 procentpunten.