Dagelijks beheer

5 november 2018

Woonzorgcentra: Trends en uitdagingen voor de sector

ING en Probis hebben een nieuwe studie uitgevoerd bij meer dan 550 woonzorgcentra die samen ongeveer 1/3 van de markt vertegenwoordigen. De studie schetst een duidelijk beeld van de uitdagingen en trends waar de sector voor staat.

Bevindingen van de studie
Een sector in volle evolutie

De sector van de ouderenzorg en zijn deelsectoren is in volle evolutie. Terwijl het accent in de afgelopen decennia in belangrijke mate lag op de verdere uitbouw van de residentiële woonzorgcapaciteit (woonzorg en assistentiewoningen) is een paradigmashift ontstaan waarbij ingezet wordt op het uitbouwen van een meer gediversifieerd zorgaanbod. Steeds meer beheerders en directieleden voelen aan dat de behoeften van senioren gewijzigd zijn en het klassieke woonzorgcentrum niet langer als enige antwoord naar voren geschoven kan worden. De overgrote meerderheid van de bevraagde voorzieningen heeft echter nog geen concrete plannen om op korte termijn een dagverzorgings-, een dienstencentrum of ambulante dienstverlening (bv thuiszorg) te organiseren.


Lagere bezettingsgraad

De bezettingsgraad in de woonzorgcentra ligt iets lager dan 3 jaar geleden. Verklarende factoren zijn de wijzigende verwachtingen van de senior, de kortere verblijfsduur, alternatieve zorgvormen en de extra capaciteit. De meerderheid van de voorzieningen (71%) stelt dat structurele wachtlijsten - drie jaar terug wel nog van toepassing - vandaag minder of niet meer van toepassing zijn. Uit de bezettingscijfers en kwalitatieve sentimentsbevraging blijkt dat ongeveer 1/4de van de voorzieningen het moeilijk heeft om een maximale bezettingsgraad te behalen. In Brussel is dit omwille van de grootstedelijke context en de hoge capaciteit aan voorzieningen zelfs het geval voor de helft van de woonzorgcentra.

Toenemende zorgnood & dementieproblematiek

De zorggraad is in de steekproef de afgelopen 3 jaar verder toegenomen van 76,2 tot 78,3%. In Vlaanderen blijft de zorggraad met een mediaan van 81% beduidend hoger dan in Brussel en Wallonië (ongeveer 70%). Meer dan een derde van de bewoners kampt met een dementieproblematiek. Ook dit aantal is in de afgelopen 3 jaar toegenomen. De mediaan bedraagt 34,4% (vs. 32% in 2013-14). 

Mobiliteit binnen de regio

Gemiddeld komt de helft (47,9%) uit de gemeente waar het centrum is gevestigd, een kwart (25,5%) komt uit de omliggende gemeenten en een kwart (26,6%) uit de ruimere regio. Deze cijfers illustreren dat hoewel de lokale verankering voor de meeste voorzieningen (en senioren) erg belangrijk is, er toch sprake is van een zekere mobiliteit binnen de ruimere regio. 


Status quo aantal werknemers 

De personeelsinzet is ondanks de stijging van de zorggraad van de senioren ongeveer gelijk gebleven in de afgelopen drie jaar. De mediaan bedraagt 10,5 voltijdse verpleeg- en zorgkundigen per 30 bewoners. Er zijn hierin weliswaar verschillen naargelang de regio, de subsidiëringsgraad of het profiel van de beheerder van het centrum.

Financiering: groeiend onevenwicht tussen regio’s en type beheerders

Enerzijds zorgt het verschillend regionaal beleid op vlak van bijkomende Rust- en Verzorgingstehuis financiering voor een groter verschil tussen Vlaanderen en Brussel-Wallonië. Vlaamse voorzieningen worden hierbij beter gefinancierd om een adequate personeelsomkadering in te zetten. 

Negatieve kijk op financiële toekomst van de organisatie versus extra investering in personeel

Een meerderheid van de respondenten (57%) kijkt eerder negatief naar de financiële toekomst van de organisatie, maar de overgrote meerderheid van de voorzieningen investeert toch volop in de zorg, vooral in zorgpersoneel. 

Meer weten?

Voor een volledig begrip van de sector van de woonzorgcentra en zijn uitdagingen, lees de volledige studie:

Woonzorgcentra: Trends en indicatoren (2018) - NL