Innovatie

3 Maart 2017

Economie en duurzaamheid, dat gaat samen!

Afval als energiebron? Voor 5 chemiebedrijven in de Antwerpse haven wordt het binnenkort werkelijkheid. Ecluse is een ambitieus project dat een stoomnetwerk van buizen zal creëren tussen afvalverwerkingsinstallaties en de bedrijven in kwestie. Het netwerk zal vanaf 2018 evenveel energie leveren als 50 standaard windmolens met een vermogen van 2.3 MW en is dus goed voor een een CO²-besparing van 100.000 ton per jaar. Ecluse bewijst dus dat economie en duurzaamheid verenigbaar zijn.

Stoom als energiebron

Verbrandingsovens verwerken gemiddeld elk jaar 1 miljoen ton afval. Een deel van het afval wordt tot grondstoffen verwerkt die opnieuw gebruikt worden en een ander deel tot stoom waarmee ze elektriciteit opwekken. Maar elektriciteit produceren met het verbranden van afval blijkt niet zo efficiënt. Slechts 20 tot 40% van de energie wordt via stoomproductie omgezet in elektriciteit. “Daarom zal het Ecluse-project de stoom niet langer omzetten in elektriciteit aan de bron, maar de stoom meteen naar de chemiebedrijven brengen waar het omgezet wordt in energie. Zo verhogen we het rendement van de energie uit het afval tot 80 à 90%”, aldus Paul De Bruycker, CEO van Indaver.

Een stoomnetwerk, hoe werkt dat?

Ecluse is een stoom- of warmtenetwerk dat via buizen stoom zal doorsluizen naar vijf chemiebedrijven in de Antwerpse haven: ADPO, Ashland, Monument Chemical, Ineos Phenol en Lanxess. Het is een netwerk van vijf kilometer goed geïsoleerde buizen, voornamelijk bovengronds. “De stoom zal een temperatuur hebben van 400° Celsius en onder een druk staan van 40 bar”, aldus Frank Vanbrabant, CEO van Infrax. Dankzij het netwerk kunnen de vijf afnemende chemiebedrijven hun eigen stoomgeneratoren uitschakelen en zo dus op hun energiefactuur besparen.

Hoe komt zo’n grootschalig project tot stand?
“Ecluse is een voorbeeld van hoe het moet in Vlaanderen!”

De eerste ideeën voor een stoomnetwerk tussen de verbrandingsovens en de omliggende chemiebedrijven dateren ondertussen al van vijftien jaar geleden. Het was een complex project, omdat de nodige kennis en expertise verspreid zat. “Er moesten ook heel wat goede afspraken gemaakt worden voor de komende tien jaar, zelfs tussen concurrenten”, zei minister Muyters. Uiteindelijk werd het warmtenetwerk begin februari officieel gehuldigd met een eerste buislegging. “Dit is een voorbeeld van hoe het moet in Vlaanderen. Ecluse is geen nice-to-have, maar een absolute must-have.”

Blijft het bij vijf bedrijven?

Naast de vijf starters kunnen later nog andere bedrijven aansluiten. Eens het stoomnetwerk afgewerkt is, zal het dubbel zoveel stoom kunnen transporteren als vandaag gevraagd wordt. Die capaciteit laat toe dat de betrokken bedrijven hun warmtevraag kunnen opdrijven in de toekomst. Uiteindelijk zou Ecluse een totale CO²-besparing van 200.000 ton kunnen opleveren. De bouw van het stoomnetwerk zal zo’n 30 miljoen euro kosten. De Vlaamse overheid komt voor 10 miljoen euro tussen. Ook Maatschappij Linkerscheldeoever (MLSO), Indaver, SLECO, watermaatschappij Water-Link, Infrax en FINEG dragen samen voor enkele miljoenen euro bij.

ING financiert Ecluse met 16 miljoen

ING financierde de bouw van het stoomnetwerk met 16 miljoen euro. “Wij geloven in dit project”, zegt Saskia Bauters, Head of Public Sector & Social Profit. “Enerzijds omdat we graag onze klanten helpen een stap voor te zijn. Anderzijds staat een bank in het midden van de samenleving en heeft hij onder meer als doel om economische groei te faciliteren.”

“Daarnaast brengt Ecluse creativiteit en ondernemerschap samen. Er wordt niet alleen bespaard op financiële kosten, maar er worden ook aantoonbare milieuwinsten geboekt, en daar werken we graag aan mee. Via ING Lease beheert ING trouwens ook al het grootste aantal zonnepanelen in België. En er zitten nog heel wat projecten in de pijplijn.”

Bedrijven verankeren
“Het warmtenetwerk is een belangrijke troef om deze chemiebedrijven letterlijk in de Waaslandhaven te verankeren en bijkomende activiteiten aan te trekken. ”

Op de eerste buislegging kwam tot slot ook Marc Van de Vijver aan het woord. Als burgemeester van Beveren had hij speciale aandacht voor het economisch belang van Ecluse. “Het warmtenetwerk is een belangrijke troef om deze chemiebedrijven letterlijk in de Waaslandhaven te verankeren en bijkomende activiteiten aan te trekken. Met Ecluse zijn die bedrijven niet alleen zeker van een groene energiebevoorrading, maar ook van een gegarandeerde stoomlevering aan een vaste afgesproken prijs voor de komende 20 tot 30 jaar. Dat is cruciaal voor het bedrijfsleven. Ecluse is zonder meer een mijlpaal in de geschiedenis van de Waaslandhaven.”

Sustainability Award

Nog voor het stoomnetwerk in werking treedt, heeft Ecluse al een eerste prijs gewonnen. In november 2016 reikte de havengemeenschap de allereerste Port of Antwerp Sustainability Award uit, amper twee maanden na het ondertekenen van alle contracten voor Ecluse.