Groei

7 maart 2017

Is er leven buiten het bankkrediet?

De bank blijft dan wel de bevoorrechte gesprekspartner van de bedrijfsleider, toch is bankkrediet niet de enige oplossing. De bedrijfsleider beschikt "immers" gedurende de hele levenscyclus van zijn "onderneming" over alternatieven om zijn activiteiten te financieren.

Te onthouden
  • Ondernemingen moeten hun krediet kiezen in functie van hun levenscyclus en hun financieringsbehoeften.
  • Ook al is bankfinanciering nog niet mogelijk, toch kan de ondernemer de hulp inroepen van zijn bankier.
  • Een doeltreffende strategie leidt vaak tot een evenwichtige combinatie van diverse financieringsbronnen.

Of het nu gaat om de lancering van een nieuw project of de uitbouw van een bestaande activiteit, een onderneming kan niet groeien zonder financiële middelen. Ook al blijft bankkrediet de belangrijkste financieringsbron, heel wat bedrijfsleiders zien er uiteindelijk van af na een weigering. "Al betekent zo’n weigering zeker niet dat het project economisch onhaalbaar is", aldus Sébastien de Launois, Customer Experience Business Lending bij ING België. "Het komt erop aan een evenwicht te vinden tussen de levensfase van het project en het gevraagde financieringsinstrument."

Een financiering voor elke stap

"Een ondernemer mag nooit de moed laten zakken", vervolgt Sébastien de Launois. "De bank heeft immers ook een oriënterende en adviserende rol, om hem te helpen zijn financieringsstrategie te bepalen, onder meer dankzij alternatieve financieringsinstrumenten." Die strategie moet onder meer uitgaan van de levenscyclus van de onderneming om de best mogelijke financieringsformule te bepalen. Zo vereist een langetermijninvestering een ander type inbreng dan een tijdelijk cashflowprobleem. Bovendien combineert een doeltreffende financiering vaak verschillende bronnen van middelen die elkaar goed aanvullen en samen een hefboomeffect tot stand brengen. "De bank heeft ook een oriënterende en adviserende rol te vervullen om de ondernemer te helpen zijn financieringsstrategie te bepalen"

Early stage

De beginstadia van het bedrijf – van het formuleren van een idee tot de realisatie en de commerciële uitwerking ervan – vereisen vaak aanzienlijke middelen, terwijl de activiteit weinig of geen inkomsten genereert. "In die context is toegang tot bankkrediet niet altijd een optie, toch niet in een alleenstaande vorm", benadrukt Sébastien de Launois. "In een tweede fase kan wel bankkrediet worden aangesproken, in combinatie met een andere financieringsbron." In dat stadium is het risico maximaal. Om het nodige startkapitaal te verzamelen, zal de ondernemer dan ook meestal investeerders moeten overtuigen om zich achter zijn project te scharen.

Family, friends & fools

De eerste reflex is dan om het eigen kapitaal of de naaste omgeving aan te spreken. Of het nu gaat om een krediet of om een kapitaalsverhoging, deze alternatieve financiering, soms ook 'love money' of '3F' genoemd, heeft een aantal voordelen:

  • het kapitaal is vrijwel onmiddellijk beschikbaar en behoeft weinig of geen waarborgen.
  • Het geeft het project geloofwaardigheid en is tegelijk een hefboom in de zoektocht naar bijkomende financiering.

Toch is bij deze vorm van kapitaalverwerving bijzondere aandacht vereist voor de juridische voorwaarden waaronder het kapitaal ter beschikking wordt gesteld.

Crowdfunding & crowdlending

Bij participatieve financiering doet de ondernemer een oproep aan investeerders via een internetplatform. Sébastien de Launois: "Investeerders kunnen dan een gift doen, eventueel in ruil voor een compensatie. We spreken dan van financing-solutions, zoals KissKissBankBank die voorstelt."

"Een structuur zoals Seedrs doet dan weer aan equity-crowdfunding, aangezien de investeerder participeert in het bedrijfskapitaal." Crowdlending werkt volgens hetzelfde principe, maar dan voor een lening. "Een uitstekende hefboom om andere kredieten in de wacht te slepen", bevestigt Martin van Wunnik, zelfstandig beheerder van financiële projecten. "Vandaar dat crowdlending ongeveer 75% vertegenwoordigt van alle participatieve financiering." Kers op de taart: de bedrijfsleider kan zijn ideeën toetsen bij het brede publiek.

Early growth, expand & scale-up

In dit stadium is het product af en worden de verkoopcijfers regelmatiger, maar blijft de omzet laag. Het is de beginfase van de groei. "De grens tussen de verschillende levenscycli is soms moeilijk te trekken", verduidelijkt Sébastien de Launois. "Hét criterium om naar te kijken is de cashflow."

Zodra er regelmatige inkomsten zijn, kan het bedrijf zijn levensvatbaarheid en groeipotentieel bewijzen. "Die regelmatige inkomsten zijn echter nog laag en soms is het te vroeg om een beroep te doen op bankkrediet." Ook een onderneming die in een ingrijpend veranderingsproces zit (bijvoorbeeld omdat ze een nieuw product uitbrengt of zich op de internationale markt begeeft), kan met die financieringsproblemen te maken krijgen. In zo’n geval kan de bedrijfsleider externe investeerders aanspreken.

Wat is het doel van private equity-fondsen?

Business angels hebben er belang bij om vroeg genoeg in te stappen om een sterke groei te financieren en zo een hefboomeffect te creëren op hun kapitaalsparticipatie. Hun doel? Investeren in het kapitaal van niet-beursgenoteerde bedrijven. Doordat de investeerders in deze formule meer risico lopen, valt ze duurder uit dan een bankkrediet. Er bestaan publieke investeringsmaatschappijen die een identieke rol spelen (zie kadertekst).

Tot slot horen we ook vaak spreken over business angels. Dat zijn rijke ondernemers die naast kapitaal ook begeleiding op maat aanbieden, en een vaak bijzonder nuttig netwerk. "Ze kunnen meer risico’s nemen dan een bank", aldus Sébastien de Launois, "maar met een hogere kostprijs". Toch mogen de spraakmakende succesverhalen van start-ups die de steun kregen van een business angel ons niet blind maken voor de keerzijde van de medaille, aldus Martin van Wunnik: "Het slaagpercentage van kmo’s die gefinancierd worden door een business angel blijft zeer laag. Bovendien duren de onderhandelingen in de regel minstens zes tot acht maanden, ook voor een project dat goed in elkaar zit."

Private equity-fondsen

Cofinanciering

De bank en de overheid kunnen beslissen om het bedrijf samen te cofinancieren. Dankzij die risicospreiding kan de ondernemer een bankkrediet krijgen via een aanvullende overheidsfinanciering. In Europa is het de Europese Investeringsbank (EIB) die leningen toekent aan bedrijven die duurzame groei en werkgelegenheid ondersteunen. In België beschikt elk bevoegdheidsniveau over een vergelijkbare speler. In Vlaanderen is dat de Participatiemaatschappij Vlaanderen (PMV), in Brussel de Gewestelijke Investeringsmaatschappij voor Brussel (GIMB) en in Wallonië Sowalfin en de Société Régionale d’Investissement de Wallonie (SRIW).

Waarborgen

Wanneer een ondernemer niet de nodige waarborgen biedt, kan de overheid zich borg stellen en het risico van de bank volledig of gedeeltelijk dekken. Bij wanbetaling is het dan ook de staatsinstelling die het geleende geld moet terugbetalen. Dit mechanisme bestaat zowel op Europees niveau (via het Europees Investeringsfonds (EIF) of de EIB) als op federaal (via de Delcrederedienst) of gewestelijk niveau (via de PMV voor Vlaanderen, het Brussels Waarborgfonds en Sowalfin of Socamut voor het Waalse Gewest).

Subsidies en premies

Dit zijn heel andere instrumenten, want in sommige gevallen moet de ondernemer het kapitaal voorschieten alvorens recht te hebben op overheidssteun. Gezien de complexiteit en de diversiteit van het aanbod heeft de bedrijfsleider er alle belang bij om zich te laten adviseren. De drie Gewesten hebben instellingen die bedrijfsleiders helpen om door het bos de bomen te zien: het Agentschap Innoveren en Ondernemen in Vlaanderen, het oproepnummer 1819 van Impulse.brussels en MIDAS, een databank met alle vormen van Waalse overheidssteun.

Volgehouden groei en maturiteit

"Het voordeel van bankfinanciering is ongetwijfeld de lagere kostprijs" Wanneer een onderneming deze fase bereikt, beschikt ze over genoeg kritische massa aan klanten en over een aanzienlijke cashflow, factoren die voldoende waarborgen bieden voor haar terugbetalingscapaciteit. Vanaf dat ogenblik kan de bank volop haar rol vervullen. "Het voordeel van bankfinanciering is ongetwijfeld de lagere kostprijs", vervolgt Sébastien de Launois. "Banken zijn echter minder geneigd om veel risico te nemen omdat ze de tegoeden van hun klanten moeten waarborgen en moeten voldoen aan een aantal regels."

Wanneer het om een riskant project gaat, waarbij de ondernemer geen waarborgen kan leveren of het gevraagde bedrag te hoog is, kan overheidssteun een oplossing bieden (zie kadertekst). Ook al maakt dat het dossier complexer. Toch kunnen op die manier de risico’s worden gespreid over verschillende spelers, waardoor het gevraagde bankkrediet gemakkelijker kan worden verkregen.

Meer weten ?

ING heeft een speciale structuur ontwikkeld voor start-ups en vernieuwende bedrijven, Smart Lending & Innovation Bankers. Het doel is om samen met hen na te denken over de financiering van hun plannen en te voldoen aan hun specifieke financiële behoeften. Daarvoor worden een aantal gespecialiseerde Business Bankers ingezet en is een budget uitgetrokken dat uitsluitend bestemd is voor de toekenning van kredieten aan start-ups.

Bij ING ondersteunen en begeleiden onze experten innovatieve ondernemers. Zoals Jurgen en zijn ecologische cargofietsen.

Meer info