Innovatie

27 maart 2018

Hoe (financieel) toegankelijk is jouw zorg?

Ziekenhuizen verenigen zich steeds meer in samenwerkingsverbanden. De netwerkgedachte is een belangrijk onderdeel van de hervormingsplannen van minister van Volksgezondheid Maggie De Block. Welke impact hebben deze netwerken op de (financiële) toegankelijkheid van de zorg?

Het Vlaams Patiëntenplatform neemt een open houding aan over de samenwerkingsverbanden. Ilse Weeghmans: "Uit een bevraging van de patiënten blijkt dat ze meer dan bereid zijn om bijvoorbeeld een grotere afstand te overbruggen voor bepaalde specialisaties. Dan bieden samenwerkingsverbanden alleen maar voordelen voor de patiënt."

Duidelijkheid over kostprijs

Het platform dringt wel sterk aan op een kwaliteitsvolle invulling van de zorg en daarop niet te besparen. En vooral op duidelijke constructies en tarieven binnen die netwerken. "We willen niet dat dit leidt tot onvoorziene kosten. Zowel over kamerprijzen als over supplementen moet er duidelijkheid komen." Vooral de vervoerskosten baren het patiëntenplatform zorgen. "Niet-dringend ziekenvervoer wordt betaald door de aanvullende verzekering van het ziekenfonds. Maar wie betaalt het vervoer als de kosten niet onder de aanvullende verzekering van het ziekenfonds vallen? Bijvoorbeeld als je tijdens een consultatie in een basisziekenhuis doorverwezen wordt naar een expertiseziekenhuis voor een operatie en daarna terugkeert naar een algemeen ziekenhuis. Dat zijn vraagtekens waar duidelijkheid en afspraken voor in de plaats moeten komen", aldus Ilse Weeghmans van het Vlaams Patiëntenplatform.

Hervorming ziekenhuisfinanciering
Wij willen geen gezondheidszorg met twee snelheden

Dat de vrees voor financiële toegankelijkheid terecht is, blijkt uit de recente resultaten van de dertiende CM-barometer. Daarin staat dat een dagopname in een chirurgisch dagziekenhuis waarbij je kiest voor een eenpersoonskamer gemiddeld 693 euro kost aan ereloonsupplementen. Dat is bijna 10 procent meer dan het jaar voordien. Zo wordt het verschil tussen de prijzen voor een eenpersoonskamer en die voor twee of meer personen steeds groter. "Dat betekent dat je voor identiek dezelfde zorg verschillende prijzen betaalt", zegt CM-voorzitter Luc Van Gorp. "En dat vinden wij niet meer te verantwoorden", stelt de CM-voorzitter. "Wij vinden het zelfs niet meer van deze tijd dat patiënten de keuze moeten maken tussen een eenpersoonskamer en een kamer voor twee of meer personen. Wij willen geen gezondheidszorg met twee snelheden, waarbij eenpersoonskamers enkel toegankelijk zijn voor wie het zich kan veroorloven."

De erelonen compenseren de onderfinanciering van de ziekenhuizen

Ook voor huisartsenvereniging Domus Medica is het verhaal van de supplementen eindigend. "Prijsverschillen op zorg enkel en alleen op basis van het type kamer worden maatschappelijk niet meer aanvaard. Extra betalen voor meer comfort is logisch, maar de tarieven voor zorg moeten gelijk blijven. Dat erelonen afschaffen van vandaag op morgen onhaalbaar is, is duidelijk. Dan breng je ziekenhuizen in de problemen. Het financieringssysteem vraagt een grondige hervorming. Ereloonsupplementen afschaffen moet een doelstelling op lange termijn zijn", vindt Roel Van Giel, voorzitter van de huisartsenverenigingen Domus Medica.

"De erelonen compenseren de onderfinanciering van de ziekenhuizen. Die wegwerken vraagt dus om een grondige hervorming van de ziekenhuisfinanciering en de nomenclatuur zodat het verlies aan inkomsten op een andere manier kan gecompenseerd worden", gaat Van Giel verder. "Daarvoor worden nu de eerste stappen gezet door minister van Volksgezondheid Maggie De Block. We moeten uiteindelijk evolueren naar een kostendekkende ziekenhuisfinanciering. Op deze manier wordt er komaf gemaakt met de afdrachten van honoraria die artsen aan ziekenhuizen moeten doen om de ziekenhuizen financieel overeind te houden. Voor de hervorming van de nomenclatuur is ons voorstel heel duidelijk: een gemengd financieringssysteem waarbij wij het 60-30-10 principe naar voren schuiven (60% forfaitair gefinancierd, 30% per prestatie en 10% op kwaliteit)."

Nu al maatregelen

"Een afschaffing van de ereloonsupplementen is dan niet meteen aan de orde, er kunnen nu wel al stappen genomen worden om de financiële toegankelijkheid van de zorg te garanderen", klinkt het bij de CM. Zo vindt het dat alle patiënten vooraf een kostenraming moeten krijgen om verrassingen te voorkomen. Hoewel de zorgverleners zich hiertoe al engageerden is dat nog lang niet altijd het geval. "Een stap in de goede richting is het vaste totaalbedrag voor laagvariabele zorg zoals voor blindedarmoperaties of knieprotheses. Deze maatregel zal in september 2018 van kracht gaan", aldus Luc Van Gorp. "Hierin blijven de erelonen echter buiten schot. Daarom vragen we een bevriezing van de erelonen. Tegelijk moet er een verbod komen op ereloonsupplementen bij technische prestaties zoals medische beeldvorming of klinische biologie", bepleit de CM-voorzitter.

Artsen vragen logische netwerken

Ondanks de potentiële valkuilen en nadelen op vlak van financiële toegankelijkheid, zijn er ook voordelen verbonden aan de netwerkverbanden. Zo ziet Domus Medica de netwerkverbanden als een positieve evolutie. "Zorg op die manier concentreren komt de gezondheidszorg ten goede", aldus Roel van Giel. "Voorwaarde is wel dat de netwerken geografisch logisch opgebouwd zijn. Zodat eerstelijnszorg dichtbij de patiënt de norm blijft. Belangrijk hierbij is dat de ziekenhuisnetwerken samenvallen met de eerstelijnszones (ELZ). Daarom moeten de vertegenwoordigers van de ELZ in het bestuur van het ziekenhuisnetwerk worden opgenomen en omgekeerd."

"Onderzoek wees uit dat patiënten bereid zijn om verder te rijden voor gespecialiseerde zorg. Toch moeten foute constructies vermeden worden want zo creëer je concurrentienetwerken in plaats van ziekenhuisnetwerken. Ik ben er trouwens van overtuigd dat de tegennatuurlijke netwerken mislukken omdat de patiënt (en zijn/haar huisarts) het niet pikken dat patiënten uren moeten rondrijden terwijl dezelfde behandeling perfect in een nabijgelegen ziekenhuis (maar tot een ander netwerk behorend) kan gebeuren. Gelukkig is dat de uitzondering", aldus de voorzitter van Domus Medica.

Dichtbij voor basiszorg
Voor patiënten en huisartsen zou de keuze van een netwerk een non-issue moeten zijn

"We hebben de natuurlijke patiëntenstroom in kaart gebracht. We weten dus waar een patiënt uit een bepaalde regio het liefste naartoe gaat. Dat moet de basis vormen voor de te ontwikkelen netwerken. Voor patiënten en huisartsen zou de keuze van een netwerk een non-issue moeten zijn omdat het netwerk zo georganiseerd zou moeten zijn dat de zorg de patiënt volgt. Dichtbij voor de basiszorg, geconcentreerd voor de meer specialistische zorg maar wel binnen de regio."

Bent u betrokken bij of werkt u in de gezondheidssector?