Innovatie

2 Augustus 2018

Bitcoin: (r)evolutionair steengeld?

Yoeri Paesschesoone

Directeur Business Center Brugge, ING België, Blockchain Believer

De tweede editie van de Exportbeurs van Flanders Investment & Trade was het toneel voor een infotainmentpresentatie over bitcoin en blockchain. Yoeri Paesschesoone nam er de aanwezigen mee voor een boeiende trip langsheen de mogelijkheden en uitdagingen van cryptomunten en hun achterliggende technologie.

"Bitcoinpionier Andreas Antonopoulos gaf in 2013 een lezing over blockchain en bitcoin voor een publiek van drie aanwezigen".

“Ik spreek vandaag uit eigen naam”, opende Yoeri Paesschesoone zijn betoog. “Blockchain en bitcoin zijn mijn hobby, mijn passie. Dat kan vreemd klinken voor een bankier als u de potentiële destructieve impact van deze technologie op de bankwereld in acht neemt.” Dat de interesse in bitcoins op korte tijd sterk geboomd is, illustreerde hij met een foto van bitcoinpionier Andreas Antonopoulos. Hij gaf in 2013 een lezing over blockchain en bitcoin voor een publiek van drie aanwezigen. “Zelf heb ik vandaag meer succes”, zei Paesschesoone met een blik op het 40-tal toehoorders, waarvan niet iedereen een stoel had gevonden.

Blockchain als exponentiële revolutie

“Weet er iemand wat Eisenbahnscheinbewegung betekent?”, vroeg de spreker. “Het is de Duitse term voor het valse gevoel van beweging dat u krijgt wanneer u in een stilstaande trein het voertuig naast u ziet vertrekken.” Heel veel bedrijven bevinden zich vandaag in een soortgelijke modus. Ze denken dat ze in de goede richting evolueren, maar in werkelijkheid blijven ze ter plaatse trappelen.

Paesschesoone gebruikte deze metafoor om aan te tonen dat er soms nieuwe technologieën of economische bewegingen opkomen, die een exponentiële vlucht nemen en die de toekomst van bedrijven en de wereld op hun kop zetten. Blockchain is er zo een van.

De day after tomorrow

Bekend technologie-ondernemer, keynote speaker en auteur Peter Hinssen ontwikkelde een eenvoudig model dat stipuleert dat bedrijven 70% van hun tijd met vandaag bezig moeten zijn, 20% met morgen en 10% met de verdere toekomst. In werkelijkheid is de verdeling respectievelijk 93%, 7% en 0%. En dat is een gemiste kans, want de langetermijnwaarde van een bedrijf ligt net in de day after tomorrow. Daarom is het zo belangrijk om verder vooruit te kijken en na te denken over wat er binnen vijf of tien jaar kan gebeuren. 

De relatie tussen bitcoin en blockchain
"U moet de bitcoin zien als het topje van de ijsberg, waarbij blockchain de veel grotere structuur onder het wateroppervlak vertegenwoordigt”

Als u mensen vraagt wat bitcoin precies is, komen de meesten niet verder dan de algemene aanduiding ‘virtueel geld’. Eigenlijk snapt u pas echt wat de bitcoin is, als u de achterliggende techniek van blockchain begrijpt. “U moet de bitcoin zien als het topje van de ijsberg, waarbij blockchain de veel grotere structuur onder het wateroppervlak vertegenwoordigt”, legt Paesschesoone uit.

In 2008 publiceerde Satoshi Nakamoto zijn bitcoin whitepaper waarin hij het concept en de technische details van een elektronisch peer-to-peer cashsysteem beschreef. Hierin loste hij het double-spendingprobleem op waardoor elektronisch geld zonder een centrale autoriteit mogelijk werd.

1 minuut om blockchain beter te begrijpen

Bitcoin is zoals het steengeld op het eiland Yap

Op het eiland Yap werd lange tijd de rai als geld gebruikt. Deze ronde stenen werden op een naburig eiland uitgehouwen uit de rotsen en per boot naar Yap gebracht. Daar kregen ze een vaste stek op het eiland waar ze niet van plaats wisselden, maar wel van eigenaar. Iedereen op het eiland wist welke stenen aan wie toebehoorden en na een aantal transacties werd de nieuwe situatie doorverteld aan alle bewoners tijdens een soort infovergadering. Zo creëerden ze een systeem waarbij diefstal en dubbel gebruik onmogelijk was. De bitcoin gaat uit van hetzelfde principe.

De technologie achter bitcoin

De bitcoin is geen fysieke munt, het is een stukje code dat versleuteld wordt en via een peer-to-peer netwerk wordt verstuurd. De bitcoin gebruikt de SHA256-sleutel om de data te versleutelen, waardoor u een heel andere code krijgt. Vervolgens schieten de miners in gang. Bij het minen van bitcoins worden er twee zaken gedaan:

  1. Het aantal bitcoins van de verzender en de ontvanger valideren.
  2. Een wiskundige oplossing zoeken aan de hand van de SHA256-sleutel om de transactie te valideren.

Het minen duurt vandaag ongeveer 10 minuten en wordt proof of work genoemd. De sleutel die gevonden is, wordt vervolgens toegevoegd aan het volgende block. Als er iets veranderd wordt aan een datablock, krijgt u een heel andere sleutel die dus ook effect heeft op het volgende block en alle daaropvolgende blocken. Dit systeem zorgt voor de beveiliging van de transactie en is de kern van de blockchaintechnologie. Het is een aaneenschakeling van data waarbij er altijd een link is naar het vorige block.

Bitcoins minen of kopen

Voor het minen van bitcoins hebt u computers nodig met een enorme rekenkracht. De processoren die hiervoor nodig zijn, moeten continu gekoeld worden. Midden-Mongolië, waar de temperaturen gedurende het hele jaar laag genoeg zijn, is daarom bijvoorbeeld één van die uitgelezen plaatsen om mining-activiteiten rendabel te organiseren.

Als u zelf bitcoins wilt verzamelen, hebt u twee opties:

  • Bitcoins minen: als miner ontvangt u zelf ook een stukje bitcoin (wanneer u de sleutel hebt gevonden).
  • Bitcoins kopen: hiervoor kunt u terecht bij speciale bitcoingeldautomaten (ATM’s), bij iemand waarvan u bitcoins overkoopt of bij een platform zoals Coinbase.

Vandaag zijn er zo’n 17 miljoen bitcoins in het bezit van ongeveer 25 miljoen mensen. In totaal zullen er exact 21 miljoen gemaakt worden. Die kunnen wel opgedeeld worden in heel kleine deeltjes die dan op hun beurt Satoshi’s genoemd worden (1 bitcoin = 100.000.000 Satoshi).

Uitdagingen van de bitcoin
"Een bitcoin-netwerk zou op jaarbasis even veel energie verbruiken als een land als Slovenië of Turkmenistan."

Ondanks de steile opmars van de bitcoin en het grote voordeel dat er geen centraal orgaan meer nodig is om transacties op een veilige en efficiënte manier uit te voeren, hebben cryptomunten nog heel wat kinderziektes.

  • Onvoorspelbare koers: het koersverloop van de bitcoin is nog altijd heel grillig en fraudegevallen hebben in het recente verleden al grote koersdalingen teweeggebracht. Bovendien liggen tradingplatformen bij felle dalingen vaak plat.
  • Groot energieverbruik: om bitcoins te minen zijn grote processoren nodig die veel energie verbruiken. Volgens berekeningen zou een bitcoin-netwerk op jaarbasis even veel energie verbruiken als een land als Slovenië of Turkmenistan.
  • Beperkt aantal transacties per minuut: per seconde kunnen er slechts 5 tot 7 bitcointransacties plaatsvinden, tegenover 2.000 bij systemen zoals Visa.
  • Angst van de markt: de fiscus heeft beslist om bitcoinwinsten tegen 33% te belasten. Bovendien is het in België bij wet verboden om als bank te verkopen of advies te verlenen rond cryptomunten.
Wat kan u doen met bitcoins en blockchain?
"In China zijn er zelfs al bedelaars die niet vragen om regulier geld, maar om bitcoins.”

Ondanks de gevaren en de kinderziektes, blijft de populariteit van de bitcoin toenemen. “Het aantal plaatsen waar u puur op bitcoins kunt overleven, stijgt zienderogen”, zegt Paesschesoone. “Ook in België zijn er al heel wat cafés, restaurants en winkels die bitcoins aanvaarden. In China zijn er zelfs al bedelaars die niet vragen om regulier geld, maar om bitcoins.”

Blockchain biedt enorme mogelijkheden. Het aantal nieuwe toepassingen van zo’n gedistribueerd systeem zonder centrale database of middle man stijgt snel en vormt een serieuze bedreiging voor bestaande businessmodellen en gevestigde marktspelers in heel wat sectoren. Dat geldt niet alleen voor de financiële wereld.

In Zweden wordt volop getest om blockchain in te zetten om het eigenaarschap van gronden vast te leggen. Primalbase is een systeem om kantoren te delen, verkopen of huren op basis van het blockchainplatform Ethereum. Filecoin is een gedistribueerd netwerk voor dataopslag dat een eigen cryptocurrency gebruikt.

Wat doet ING met blockchain?

ING is uitgeroepen tot meest vooruitstrevende bank op het vlak van blockchain. Op de Blockchain University is een team van 20 personen continu bezig met deze technologie. Zij onderzoeken op welke manier blockchain kan bijdragen om de processen van klanten beter, veiliger, goedkoper en efficiënter te maken.