Innovatie

5 Juli 2018

Ondergronds transport zit in de pijplijn

Buisleidingen waardoor grote volumes goederen ondergronds worden vervoerd over lange afstand, het lijkt nog sciencefiction maar een Zwitsers project bewijst het tegendeel.

Het kick-off event van de Future Proof Transport Initiatives (FPTI), een conferentie gesponsord door ING in het Nederlandse Roosendaal, zette begin deze maand Vlaamse en Nederlandse organisaties aan het denken.

Ondergrondse transportsystemen stimuleren
"Ongeveer één vrachtwagen op vier in de EU rijdt bijvoorbeeld leeg rond"

“Ondergronds transport kan de impact van de logistieke sector op het milieu drastisch verlagen”, zegt Bart Vannieuwenhuyse van TRI-VIZOR, een onpartijdige architect van samenwerking in transport en logistiek.

Vannieuwenhuyse en drie andere ondernemers uit België en Nederland richtten FPTI op om het concept van ondergrondse logistieke systemen meer ingang te doen vinden. Via conferenties en workshops zet FPTI bedrijven, kennisinstellingen, overheden en burgers aan tot actie.

Deze zogenaamde vijfde vervoersmodaliteit – naast weg, spoor, water en luchtverkeer – biedt niet alleen opportuniteiten op het gebied van duurzaamheid maar ook van capaciteit. “De huidige transportmethoden zijn niet altijd efficiënt”, zegt Vannieuwenhuyse. “Ongeveer één vrachtwagen op vier in de EU rijdt bijvoorbeeld leeg rond, terwijl tegelijk de weginfrastructuur almaar minder voldoet.”

Samenwerking nodig
"Om te zorgen dat concurrenten concullega’s worden, zijn er uiteraard goede afspraken nodig"

Hoewel er hier al enkele relevante pilootstudies gebeurd zijn, onder andere door Colruyt, blijft het logistieke gebruik van pijpleidingen in de regio nog beperkt tot het transport van vloeistoffen en gassen door chemische bedrijven.

“Bedrijven zijn nog bang dat het systeem niet rendabel zal zijn, terwijl een studie van de Universiteit Antwerpen (UA) dat tegenspreekt”, zegt Vannieuwenhuyse. “Er is wel een grote investering nodig om de infrastructuur te installeren, waarvoor samenwerking tussen bedrijven wenselijk is.”

Tot nu toe worden buisleidingen hier gebouwd en gebruikt door een enkel bedrijf. Als ondernemingen de handen in elkaar slaan, kunnen de kosten gedeeld worden. “Om te zorgen dat concurrenten concullega’s worden, zijn er uiteraard goede afspraken nodig”, zegt Vannieuwenhuyse.

Zwitserse efficiëntie

Tot wat een dergelijke samenwerking kan leiden, toont het baanbrekend Cargo Sous Terrain project in Zwitserland, voorgesteld op FPTI’s kick-off event. Meerdere bedrijven, met twee grote retailspelers als drijvende kracht, hebben hun schouders gezet onder de bouw van een ondergronds buisleidingennetwerk dat belangrijke distributiecentra verbindt. De overheid zorgt voor een regulerend kader.

In het Zwitserse project vervoeren geautomatiseerde voertuigen 3 pallets per keer door buizen ongeveer 50 meter onder de grond, met een snelheid van zo’n 30 km/u. Het project startte in 2009, wordt nu in detail uitgewerkt en het eerste deel – van 65 km lang – zou klaar zijn voor 2030.

Kansen en uitdagingen

Het FPTI-team ziet in Vlaanderen en Nederland vooral kansen in havens en steden. Ondergronds transport zou daar onder andere files kunnen verminderen, capaciteit verhogen, ruimte bovengronds vrijmaken, de veiligheid verbeteren en de luchtkwaliteit bevorderen.

De hoop is dat grote retailers, zoals Colruyt en Delhaize, de leiding nemen. “Maar de overheid heeft ook een essentiële rol, op het vlak van regelgeving, en moet dringend een duidelijke visie ontwikkelen”, zegt professor in management en strategie Elvira Haezendonck van de Vrije Universiteit Brussel.

Nood aan innovatieve oplossingen

Professor Maarten Van Acker, specialist in stedenbouw en ruimtelijke planning aan de UA, onderstreept de hoge nood aan innovatieve oplossingen hier, aangezien Brussel en Antwerpen filekampioenen zijn in Europa. Hij werpt op dat de functie van dergelijke buisleidingen een combinatie kan zijn – van bijvoorbeeld goederen, warmte- en watertransport – om de efficiëntie ervan te verhogen.

De noodzaak werd tijdens het event extra in de verf gezet door twee geëngageerde jongeren, die erop wezen dat snelle actie nodig is om de ‘Sustainable Development Goals’ van de VN te halen, de internationale duurzaamheidsdoelen tegen 2030. Het opzetten van partnerschappen is daarvoor cruciaal.

ING sponsort niet alleen dit project maar ook een tweejaarlijkse studie over logistieke ontwikkelingen in havens. De laatste, verschenen in 2017, bevatte een enquête waarin de interesse voor de ontwikkeling van pijpleidingen naar voren kwam. 80% van de ondervraagden zag een belangrijke rol weggelegd voor pijpleidingen als verbinding tussen haven en hinterland.

Meer weten over logistiek?