Innovatie

4 januari 2018

De hervorming van de geestelijke gezondheidszorg

Steeds meer mensen kampen met psychische problemen en volgens verschillende bronnen vormen psychische stoornissen de epidemie van de moderne tijd. De wereld van de mentale gezondheidszorg staat voor verschillende uitdagingen en heeft nood aan enkele drastische hervormingen. Eind oktober kwamen enkele experts uit de sector samen om de toekomst van de mentale gezondheidszorg te bespreken.

Elk jaar kampt bijna 40% van de bevolking met psychische problemen. Hoewel de prevalentie van psychische stoornissen stabiel blijft, is de vraag naar zorgverlening sterk gestegen. Redenen hiervoor kunnen zijn:

  • Psychologisering / psychiatrisatie van dagelijkse problemen
  • Verbeterde opsporing van psychologische problemen
  • Verhoogde professionele hulpverlening
  • Dementieproblemen als gevolg van de vergrijzing

De laatste jaren is er steeds minder sociale samenhang en het aantal Belgen dat leeft in onzekere omstandigheden wordt steeds groter. Ook dat brengt psychische stoornissen met zich mee, die de vraag naar hulpverlening doen stijgen.

Het internationale belang van geestelijke gezondheidszorg

De vraag naar hulpverlening stijgt wereldwijd. De mentale gezondheidzorg speelt een steeds grotere rol in het zorglandschap. Lees hier (in het Frans) meer over de internationale trends.

Vraag overstijgt aanbod

Als gevolg van die stijgende vraag, kampen ziekenhuizen met een enorm beddentekort. Het psychiatrisch aanbod is op dit moment veel kleiner dan de vraag, de bezettingsgraad is hoog en de verblijfsduur kort. Ook op vlak van financiering zijn er heel wat problemen.

Nood aan beleid

Experts waarschuwen dat psychische en lichamelijke gezondheid sterk samenhangen: 30% van de chronisch zieken heeft ook psychische problemen, en 46% van de mensen met psychische problemen heeft ook lichamelijke lasten. Het is dus noodzakelijk dat de geestelijke gezondheidszorg een plaats krijgt in het algemene gezondheidsbeleid.

Zo'n 40 jaar geleden begon België met hervormingen die moeten helpen om de hospitalisatie van psychiatrische patiënten te beperken. Zo worden er al sinds 1976 inspanningen gedaan om het psychiatrische aanbod zo goed mogelijk aan te passen aan de noden van de patiënt. In 1990 vond er een herstructurering plaats van de chronische psychiatrische bedden, en werd er gezocht naar alternatieven voor het ziekenhuis. Denk hierbij aan psychiatrische centra en alternatieve woninginitiatieven.

In 2007 begon men met proefprojecten in zorgcircuits en zorgnetwerken voor geestelijke gezondheidszorg, die moeten meehelpen aan een betere continuïteit van de zorg. In 2010 gingen de '107-projecten' voor volwassenen van start, en in 2015 de '107-projecten' voor jongeren.

107-Projecten

Met de '107-projecten' voor volwassenen wil de Federatie van de Gezondheidsinstellingen in Brussel (GIBBS) de continuïteit van de zorg garanderen. Ze wil een gecoördineerd netwerkwerk uitbouwen en patiënten in hun omgeving van herkomst houden. Zo hoopt ze om terugval te voorkomen en het aantal hospitalisaties te verminderen.

De projecten hebben 5 functies:

  • Preventie
  • Mobiele interventieteams
  • Poliklinieken
  • Acute en chronische hospitalisatie
  • Verblijf met toezicht

Het plan is budgetneutraal voor de federale overheid en voor het ziekenhuis dat de bedden bevriest. De bevriezing van acute en psychiatrische ziekenhuisbedden gebeurt op vrijwillige basis, de ingezette middelen worden gebruikt om mobiele teams te vormen en er is een vaste financiering per netwerk om operationele kosten mee te financieren.

Wat de '107-projecten' voor jongeren betreft, is er één erkend netwerk in Brussel: Bru-Stars. Bru-Stars steunt op het principe van networking en maximale patiëntenzorg in de woon- en leeromgeving van de jongeren. Er worden geen ziekenhuisbedden bevroren en er is een federale bijdrage voor de financiering van mobiele teams. Daarnaast is er een groter budget voor Brussel, omdat daar procentueel meer jongeren kampen met mentale stoornissen. Lees hier meer over de 107-projecten in Brussel.

Voor verdere hervormingen is er nood aan overleg tussen de verschillende partijen. De mobiele teams moeten voldoende vrijheid krijgen om zich te ontwikkelen, en er moeten middelen worden vrijgemaakt om de ziekenhuiszorg te intensifiëren. Alleen zo kan de ziekenhuissector zijn aanbod verbeteren en kan de efficiëntie en organisatie van dat aanbod versterkt worden.

Bent u betrokken bij of werkt u in de gezondheidssector?

Onze Relationship Managers en National Managers helpen u verder bij al uw uitdagingen.