Groei

2 maart 2017

Private Equity: een goede voorbereiding is de eerste stap richting succes

Steeds meer bedrijven doen voor hun groei een beroep op private equity. Private equity is echter geen vrijblijvende keuze. Als actieve aandeelhouders hebben deze spelers vaak een significante invloed. Sommige operaties dragen bij tot grote successen, andere slagen niet. Dit zette het Instituut voor Bestuurders, GUBERNA, aan tot een reflectie over de achterliggende redenen voor succes of falen. Een gesprek met dr. Olivier Van der Brempt, doctoral associate bij GUBERNA en Luc Van de Steen, Head of Corporate Investments bij ING.

"Voor sommige bedrijven zullen private equity-investeringen bijdragen tot groei en innovaties, andere slagen niet in hun opzet."

“Voor sommige bedrijven zullen private equity-investeringen inderdaad bijdragen tot betere economische prestaties, groei en innovatie. Terwijl andere helemaal niet slagen in hun opzet, met lagere waarderingen of conflicten tot gevolg”, vertelt Olivier Van der Brempt. GUBERNA startte in 2012 met het onderzoek: eerst desk research, gevolgd door 34 interviews met zowel experten, private equity-spelers en bedrijven met ervaring in het aantrekken van private equity-kapitaal. Dat mondde eind 2015 uit in een handig boekje voor bedrijven die private equity overwegen. ING België, dat zelf via haar afdeling Corporate Investments heel actief is als private equity-investeerder, steunde de totstandkoming ervan.

Olivier Van der Brempt: “Met dit boekje willen we bedrijven bewust maken van de impact en uitdagingen die de keuze voor private equity met zich meebrengt en aangeven hoe corporate governance kan helpen om een constructieve werkrelatie te ontwikkelen tussen private equity-investeerders en ondernemers. Veel hangt ook af van de situatie. Bedrijven kunnen immers om diverse redenen extern kapitaal aantrekken: groei, een gedeeltelijke of volledige uitstap van familiale aandeelhouders of een verdere professionalisering waarbij de inbreng van externe knowhow een plus kan betekenen.”

GUBERNA, het Instituut voor Bestuurders

GUBERNA, het Instituut voor Bestuurders, heeft als doelstelling het bevorderen van deugdelijk bestuur in al zijn dimensies en voor alle types bedrijven. Het Instituut doet dat zowel door sensibilisatie en informatie als opleiding. Om deze doelstelling te realiseren vormen GUBERNA en zijn leden (bestuurders, CEO’s en topmanagers) een dynamisch platform voor de uitwisseling van ervaringen en de overdracht van kennis over governance. Meer informatie op www.guberna.be. Op deze website vindt u ook een uitgebreide samenvatting en de gegevens voor het bestellen van het handige boekje.

De initiële fase: 'Bezint eer ge begint'
"Belangrijke spelers in het bedrijf moeten ermee kunnen leven dat externen willen opvolgen wat er met hun geld gebeurt."

"Bedrijven moeten zich bewust zijn van de mogelijke wijzigingen en uitdagingen voor hun corporate governance model”, vertelt Luc Van de Steen. “In België bestaat het economische landschap grotendeels uit familiebedrijven. Vaak worden die bestuurd op gevoel, waarbij de kennis in het hoofd van de oprichter verankerd zit. Die moet ermee kunnen leven dat externe spelers willen opvolgen wat er met hun geld gebeurt en dat ze rapportering vereisen. Wij raden onze klanten daarom aan om grondig hun huiswerk te doen en indien nodig op voorhand te werken aan een goede rapportering. Dat leidt niet alleen tot een bijkomende professionalisering van het bedrijf, het zal ook de onderhandelingen vergemakkelijken."

Loopt het process hier al spaak en is er bij het bedrijf, de aandeelhouders of het management verzet tot verandering? Dan kan dat erop wijzen dat het bedrijf nog niet klaar is voor externe partners en dat de extra middelen op een andere manier moeten worden aangetrokken. Private equity is immers maar één van de verschillende manieren om middelen te verwerven, naast bedrijfsobligaties, crowdfunding, achtergestelde leningen, mezzaninekapitaal enzovoort. “ING zoekt met haar klanten steeds naar de beste oplossing”, besluit Luc Van de Steen.

ING Corporate Investments – private equity

ING Corporate Investments is een financiële en strategische partner die investeert in kleine en middelgrote ondernemingen in België, Luxemburg en Frankrijk. We verschaffen buy-out kapitaal, groeikapitaal en venture kapitaal. ING Corporate Investments maakt deel uit van de ING Groep en is actief in private equity sinds 1997 en heeft al meer dan 100 miljoen euro geïnvesteerd. Voor meer info surf naar ing.be/peq

Matching fase
"In de liefde moet men op zoek naar een persoon met wie het klikt, met private equity is het precies hetzelfde."

In een volgende fase moet het bedrijf op zoek naar een partner die past bij zijn noden. Olivier Van der Brempt: “Er zijn diverse types van spelers: sommige zijn algemeen, terwijl andere zich richten op bepaalde sectoren. Ook de mate van betrokkenheid verschilt, sommigen houden heel erg de vinger aan de pols en brengen knowhow in, terwijl anderen zuivere kapitaalverstrekkers zijn.”

Daarnaast verschillen ook hun strategieën en de typische investeringstermijnen. Het is belangrijk dat het bedrijf en de private equity-partner zowel strategisch als persoonlijk op dezelfde lijn zitten. “In de liefde moet men op zoek naar een persoon met wie het klikt, eigenlijk is dit hier precies hetzelfde. En dat is niet noodzakelijk de goedkoopste partner, maar wel degene met wie men de volgende jaren het best kan samenwerken”, vervolgt Olivier Van der Brempt. Het bedrijf en de private equity-partner moeten op zoek naar een corporate governance-model waarin ze zich beiden kunnen vinden, waarna een aandeelhoudersovereenkomst wordt opgesteld.

Een aandeelhoudersovereenkomst als ‘huwelijkscontract’

Luc Van de Steen: “Eigenlijk is dat het minihuwelijkscontract tussen aandeelhouders. Het bedrijf moet hiervoor de nodige tijd uittrekken en zich laten omringen met de juiste adviseurs, vaak gespecialiseerde advocatenkantoren.” Het betreft dan bijvoorbeeld de rechten die met elk type aandelen verbonden zijn, de verschillende beslissingsbevoegdheden, belangenconflicten, transacties tussen aandeelhouders enzovoort. In feite is het een soort checklist. “Ik herinner me bijvoorbeeld een bedrijf waarvoor we bepaalden dat er binnen het jaar een externe CEO moest worden aangetrokken.”

Van bij de bespreking van de samenwerking zal er ook veel aandacht gaan naar de exit, goede afspraken maken immers goede vrienden. De waardering, zowel bij de instap als bij de uitstap, moet weloverwogen zijn. Het mag dan ook niet verwonderen dat sommige private equity-verstrekkers enkel met een bedrijf in zee willen gaan als ze de meerderheid van de aandelen hebben, zo houden ze de controle over het moment van uitstap.

Het grote voordeel van private equity ten opzichte van een beursnotering is dan weer dat de belangen van de eerste categorie meer in lijn liggen met die van het bedrijf. Beleggers op de beurs willen vaak een veel snellere return, waardoor het bedrijf zich niet noodzakelijk op het juiste ritme kan ontwikkelen.

Een goede samenwerking
"ING investeerde inmiddels in 55 bedrijven, onnodig te zeggen dat we een uitgebreide contactlijst hebben. Mensen samenbrengen, dat is onze kracht."

Tijdens de fase van samenwerking, vaak periodes van vijf tot zeven jaar, zullen bedrijf en private equity-partner vaak rond de tafel zitten. Hoe vaak hangt af van de mate van betrokkenheid. Luc Van de Steen: “ING is betrokken bij het bedrijf, maar zal in principe altijd voortwerken met het zetelende (familiale) management. Wij gaan nooit het roer overnemen of een nieuw management installeren, hooguit bijsturen. Soms beperkt onze aanwezigheid zich tot de raden van bestuur terwijl we bij andere bedrijven of in periodes van belangrijke beslissingen, zoals grote investeringen of acquisities, mogelijk elke week naar het bedrijf trekken.”

“De aanwezigheid van ING in het kapitaal van de onderneming helpt vaak ook in de commerciële werking: het bedrijf kan klanten of leveranciers tonen dat het wordt geruggensteund door een stevige financiële partner. En natuurlijk brengen we de verschillende mensen uit ons netwerk samen. We investeerden inmiddels in 55 bedrijven, onnodig te zeggen dat we een uitgebreide contactlijst hebben. Mensen samenbrengen, dat is onze kracht.”

Toch gebeurt het vaak dat ondernemers teleurgesteld zijn, ze hadden meer inbreng verwacht van hun nieuwe partner. “Dat beklemtoont opnieuw het belang van de keuze voor de juiste partner”, argumenteert Olivier Van der Brempt. “Zo zullen meer gespecialiseerde investeerders, bijvoorbeeld in retail of FinTech, vaker een grotere toegevoegde waarde hebben over strategie dan meer algemene investeerders.”

Een goede aandeelhoudersovereenkomst, een competente raad van bestuur en de aanwezigheid van onafhankelijke bestuurders kunnen de samenwerking tussen de private equityspeler en het bedrijf stimuleren en verbeteren, zowel binnen als buiten de raad. Goed gekozen onafhankelijke bestuurders kunnen via hun specifieke competenties immers een grote toegevoegde waarde leveren voor de onderneming. Daarnaast kunnen zij, ten gevolge van hun neutrale positie, ook helpen bij het vermijden of tenminste ontmijnen van mogelijke conflicten tussen de ondernemer en de private equity-investeerder.

Wat als de private equity-speler afstand wil nemen?

Na een al dan niet vooraf bepaalde vaste periode zal de private equity-speler willen uitstappen. Doorgaans volgens de eerder vastgelegde spelregels uit de overeenkomst. Openheid is daarbij erg belangrijk. Maar omdat niemand een glazen bol heeft en er tijdens de looptijd van de investering veel kan veranderen, kan het vaak beter zijn om intenties vast te leggen in plaats van onwrikbare afspraken. Luc Van de Steen: “De conjunctuur kan omslaan, in gunstige of ongunstige zin. Voor een bepaalde investering kregen we al na enkele jaren een aanbod dat zo aantrekkelijk was dat we er wel op moesten ingaan.”

“Omgekeerd zijn we ook al eens langer in een bedrijf blijven participeren omdat het juiste momentum voor verkoop nog niet was aangebroken.” Vaak is het de private equity-partner die op zoek gaat naar een koper voor zijn investering. Dat kan zowel een overnemer als een grotere investeringsmaatschappij zijn, of de overdracht kan via een beursgang gebeuren. Idealiter gebeurt de waardering op dezelfde manier, of alleszins volgens dezelfde zienswijze als bij de toetreding van het kapitaal. En zo breekt er voor het bedrijf een nieuw hoofdstuk aan.

Spreek erover met uw bankier

Welke behoefte heeft uw onderneming? Dit is de eerste vraag die u zichzelf moet stellen. Samen met uw bankier kunt u vervolgens het gepaste antwoord op die behoefte vinden. Zo kunt u zich daarna volledig toeleggen op de groei en ontwikkeling van uw bedrijf. Want ondernemen zit in uw genen, ondersteunen in die van ons.