Innovatie

28 november 2017

Het digitale hospitaal vertrekt vanuit de patiënt

David Renaut is directeur infrastructuur van de Clinique Notre-Dame de Grâce Gosselies, een middelgroot ziekenhuis in Charleroi. De ingrijpende renovatie van het ziekenhuis in de periode 2011-2015 ging samen met een digitale omwenteling van het ziekenhuis. Zijn ze klaar voor 2030? David Renaut heeft er alvast vertrouwen in.

Ons verlanglijstje was groot en we hebben grotendeels kunnen realiseren wat we voor ogen hadden

"De renovatie was nodig omdat onze infrastructuur verouderd was. We maakten van de gelegenheid gebruik om onze hele werking te overdenken. Daarbij hielden we onder andere rekening met veranderende patiëntenprofielen en hun verwachtingen, en met de nieuwe ziekenhuizen in onze omgeving."

"Ons verlanglijstje was groot en we hebben grotendeels kunnen realiseren wat we voor ogen hadden. Mag het meer zijn? Natuurlijk, maar daar zijn we te klein voor."

Strategisch digitaliseren

Het aangename nieuwe gebouw biedt patiënten meer comfort. Onder andere als gevolg van tal van technologische aanpassingen, die ook een impact hebben op de werking. De digitalisering is gebaseerd op een strategie met vier pijlers. David Renaut: "Het communicerende ziekenhuis, het slimme gebouw, automatisering & robotisering, en duurzame energie."

Het communicerende ziekenhuis

Een groot deel van de digitalisering van het ziekenhuis is te situeren in de eerste pijler: het communicerende ziekenhuis. David Renaut: "Op elke kamer installeerden we een digitaal en intern multimediaal hotelsysteem dat de patiënt kan gebruiken via televisie of smartphone - geen bedside terminal want dat vonden we niet praktisch. Het systeem werd gekoppeld aan een domoticasysteem dat de patiënt toelaat zelf de temperatuur of de verlichting te regelen. Zaken waar men vroeger telkens een verpleegkundige voor moest oproepen. Online roomservice is nog niet mogelijk, maar wel een optie voor de toekomst. Om de zorgstatus up-to-date te houden bevindt zich op elke kamer ook een beveiligde terminal voor het personeel. Deze terminal staat in contact met elke andere medische app in het ziekenhuis."

Drones en mobiele zorg

Ook aspecten van de externe communicatie werden gedigitaliseerd. "We werken nu met een sms-systeem voor afspraken. We willen ook inzetten op patient empowerment door bijvoorbeeld samen te werken met patiëntenplatformen. In Canada en de Verenigde Staten staan ziekenhuizen hier al veel verder in."

"Onze zorg wordt meer en meer mobiel, een trend die zich de komende jaren zal doorzetten. Dat staat dus nog op het programma: onze telegeneeskunde verder uitbouwen. Ik denk dan aan telemonitoring, een drone ambulance om medicatie te leveren, enzovoort."

"Ook op het vlak van transport staat er veel aan te komen. We wachten even af alvorens op die 'kar' te springen. Maar ik heb nog een lijst van een 50-tal punten van technologische ontwikkelingen die we in de gaten houden … We houden ons wel bezig, het is ongemeen boeiende materie."

Robots? Ja, als ze matchen met onze infrastructuur
Ik wacht tot de technologie zodanig ontwikkeld is dat we het kunnen integreren in onze bestaande gebouwen

Een andere pijler waarrond gewerkt wordt is het gerobotiseerde hospitaal. "Hier wachten we de verdere evoluties af. Om twee redenen: de beperkte schaal van onze site, wat het bijvoorbeeld niet noodzakelijk maakt om ons logistiek transport te robotiseren. En omdat we botsen op de beperkingen van onze infrastructuur. Ik wacht tot de technologie zodanig ontwikkeld is dat we het kunnen integreren in onze bestaande gebouwen."

Dat betekent natuurlijk niet dat er geen werk is gemaakt van automatisering. "We hebben van ons gebouw een slim gebouw gemaakt, dat centraal wordt beheerd op het vlak van ventilatie, verluchting of verwarming. Elke kamer heeft een thermisch plafond, alles kan vanop afstand worden gecontroleerd en geregeld. Deze ingrepen kostten veel geld, maar ze verhogen het comfort en leiden tot een slimmer energieverbruik tot op het niveau van elke kamer. We hebben ook zonnepanelen die voor een deel in ons energieverbruik voorzien."

Werken in een flexibele digitale en fysieke omgeving

"Het is belangrijk om een flexibele digitale omgeving te hebben die je kunt aanpassen in functie van veranderende noden. We lanceerden verschillende softwareplatformen die zo zijn opgevat. Om die te financieren ontwikkelde het ziekenhuis ze vaak samen met de leveranciers of met andere ziekenhuizen."

Niet enkel de digitale architectuur van het ziekenhuis is agile, ook de bakstenen site zelf. "Om modulair te kunnen werken zijn alle zorgruimtes vandaag hetzelfde ingericht: zo kunnen we ons fysiek aanpassen aan de noden van de toekomst."

Supersnel internet

Een must voor elk digitaal ziekenhuis is een betrouwbaar en performant netwerk. In Charleroi werd gekozen voor een glasvezelnetwerk. "Elke kamer is aangesloten op dit netwerk, met een switch in elke kamer. Dit netwerk heeft als voordeel dat er beperkt kabelnetwerk moet worden aangelegd. Zo'n netwerk is zeer goed beveiligd, wat de continuïteit van de werking garandeert. Onze IP-architectuur is verder ook zo gestructureerd dat we er in de toekomst eenvoudig nieuwe technologieën op kunnen aansluiten."

De omschakeling
Het hele renovatieproces heeft zo'n 10 jaar in beslag genomen

De gemaakte keuzes kwamen er na lang overleg. David Renaut: "Het hele renovatieproces heeft zo'n 10 jaar in beslag genomen. Om onze infrastructuur en het aanbod optimaal aan te passen hebben we vooraf ook een analyse gemaakt van de 'customer journey' van de patiënt, naast de input van onze medewerkers."

Kies in functie van het grotere plaatje

"Ik analyseer systematisch de rendabiliteit van de gebruikte of optionele technologieën. Ik sta zelf positief tegenover nieuwe technologieën, maar er zijn ook medewerkers die nog een beetje technofoob zijn (lacht). Dit wantrouwen ten opzichte van nieuwe technologieën zal verdwijnen naarmate deze performanter worden, en als we succesvolle projecten kunnen voorleggen.

We beginnen niet telkens vanaf een wit blad. Bij elke beslissing kijken we hoe we het bestaande erbij kunnen betrekken, wat de meerwaarde is voor patiënten, en of de keuze overeenstemt met onze innovatiestrategie en onze waarden. Heel erg boeiend vind ik de mogelijkheden van de supercomputer Watson van IBM."

Het perfecte ziekenhuis bestaat niet
Het perfecte ziekenhuis bestaat niet

Technologische keuzes hangen dus af van verschillende factoren. Het is altijd een goed idee om te kijken naar wat anderen doen. Ook David Renaut ging langs in verschillende ziekenhuizen in België en het buitenland. "Ik heb geen enkele site bezocht waar alles goed is. Het perfecte ziekenhuis bestaat niet. Soms leerde ik trouwens meer uit wat fout liep. Heel interessant vond ik hoe ze in het ziekenhuis van Annecy werk maken van robotisering. Ook inspirerend vind ik het innovatieplatform 'Patient Room of the Future', een initiatief van ondernemer Jan Van Hecke. In Nederland staan ze doorgaans ook verder op het vlak van digitalisering. Niet verwonderlijk als je weet dat een gemiddeld Nederlands ziekenhuis over een groter budget beschikt dan een Belgisch ziekenhuis."

Toekomstdromen?

David Renaut: "Ik houd de robotisering in de gaten. Daarbij rijst ook de vraag van werkgelegenheid: welke jobs zullen verloren gaan, welke jobs komen erbij? Ook de evolutie van transport volg ik op. Zullen we in de nabijheid van het ziekenhuis autonoom rijdende vervoersmiddelen kunnen inzetten? Een trend die zich zal blijven doorzetten is de verkorting van de verblijfsduur in het ziekenhuis. Hoe spelen we daarop in als ziekenhuis? Hebben we een aanbod van mobiele zorg en hoe 'slim' kan die zijn? Wat is onze positie ten opzichte van wearables en de rol van verzekeraars in dat verhaal?" Een andere technologie met mogelijkheden is de 3D-printer, aldus David Renaut. "Die zal een grote impact hebben in de toekomst. Ik zie grote voordelen in het kader van bijvoorbeeld snelle reparaties van machines of protheses voor patiënten."

Zal het ziekenhuis in 2030 nog bestaan?

David Renaut: "Dat denk ik wel, we zitten nog niet in de revolutiefase. Maar op dit moment evolueert er wel heel veel. Die digitale omschakeling mag geen enkel ziekenhuis negeren, als het er nog wil zijn in 2030."

    Digitalisering checklist:
  • Vertrek vanuit een overkoepelende strategie
  • Betrek de medewerkers bij de denkoefening en vraag tussentijds hun feedback
  • Wordt de patiënt er beter van?
  • Prioriteer in functie van het budget
  • Maximaliseer je budget door samen te werken met externe partners
  • Laat je inspireren door wat elders werkt, maar ook door wat elders niet werkt
  • Zijn robots de toekomst? Ja!
  • Creëer een flexibele digitale omgeving, de toekomst is draadloos
Bent u betrokken bij of werkt u in de gezondheidssector?

Onze Relationship Managers en National Managers helpen u verder bij al uw uitdagingen.