Zelf beleggen

15 april 2020

Gestructureerde producten: een introductie

Tegelijk je belegd kapitaal beschermen én uitzicht hebben op een potentieel rendement? Dat kan door te beleggen in gestructureerde producten.

Wat zijn gestructureerde producten?

Gestructureerde producten zijn een type beleggingen waarvan het rendement afhangt van een onderliggend instrument. Het rendement kan afhangen van de prestatie van een index of korf van aandelen, maar evengoed van de prestatie van een beleggingsfonds, de koers van een munt of de evolutie van een intrestvoet.

De meest populaire en bekende bij particuliere beleggers zijn de gestructureerde obligaties - ook wel structured notes genoemd (dit is het type dat we hier verder toelichten).  

Hoe werken gestructureerde producten?

  1. Je leent een bedrag uit aan de uitgever van het product (meestal een bank). Dat kan door in te tekenen in schijven. Bijvoorbeeld in één of meerdere schijven van 500 of 1.000 euro. Intekenen kan enkel gedurende een vooraf bepaalde periode.
  2. In ruil voor het geld dat je tijdens de looptijd uitleent, maak je kans op een vaste of variabele vergoeding, afhankelijk van het type product. Een coupon kan vast zijn, gelinkt zijn aan de evolutie van een rentevoet, onderliggende index, beleggingsfonds, koers van een munt of een ander onderliggend instrument.
  3. Doet de onderliggende index het goed, dan ontvang je een vergoeding. De vergoeding kan tussentijds uitgekeerd worden of eenmalig op het einde van de looptijd. De mogelijke hoogte van die vergoeding kan vooraf vastgelegd zijn (maar dat is niet altijd het geval). Presteert de onderliggende index slecht, dan ontvang je geen of een kleinere vergoeding. Kies je voor een gestructureerd product zonder kapitaalbescherming of met een gedeeltelijke kapitaalbescherming (zie punt 4)? Dan kan het eindbedrag ook lager zijn dan het oorspronkelijk belegd bedrag.
  4. Voor de meeste gestructureerde producten verbindt de uitgever zich ertoe het uitgeleende geld op de vervaldag terug te bezorgen, min de kosten. Dit zijn gestructureerde producten met kapitaalbescherming*. Er bestaan ook gestructureerde producten zonder kapitaalbescherming of met een gedeeltelijke kapitaalbescherming (bijvoorbeeld 90% van het belegd bedrag).

Waarom en wanneer beleggen in gestructureerde producten?

Gestructureerde producten zijn vooral populair bij beleggers die een zekere bescherming in hun portefeuille willen opbouwen, en tegelijk willen profiteren van een potentieel rendement of inkomen.

  • Bescherming: voor de meeste gestructureerde producten verbindt de uitgever zich ertoe het uitgeleende geld, of een afgesproken percentage, op de vervaldag terug te bezorgen, ongeacht de evolutie van de onderliggende index. Dit is het principe van kapitaalbescherming. Die kapitaalbescherming geldt echter niet als de uitgever failliet gaat.
  • Potentiële groei. Op de (periodieke) vervaldag krijgt de belegger een potentieel rendement dat afhankelijk is van de prestatie van de onderliggende waarde.
  • Potentiële inkomsten genereren. Sommige gestructureerde producten keren periodiek een coupon (tussentijdse rentebetaling) uit, al dan niet afhankelijk van de prestatie van de onderliggende waarde.

Ook bepaalde marktomstandigheden kunnen meespelen in je beslissing om te beleggen in gestructureerde producten. Heb je bijvoorbeeld enkele succesvolle jaren op de beurs achter de rug en wil je nu wat risico afbouwen? Dan kunnen gestructureerde producten een oplossing bieden, als je beleggersprofiel dat toelaat.

Een alternatief is uiteraard om rechtstreeks in de onderliggende aandelenindex of het onderliggende beleggingsfonds te beleggen. Het grote voordeel is dat je op die manier een hoger potentieel rendement kan nastreven. Het grote nadeel is dat je in dat geval geen (gedeeltelijke) kapitaalbescherming geniet. Met een gestructureerd product probeer je dus het beste van twee werelden te combineren: een zekere bescherming inbouwen en een potentieel rendement nastreven.

Hoe lang staat mijn geld ‘vast’?

De meeste gestructureerde producten hebben een vaste looptijd. Dat kan gaan van enkele maanden tot zelfs tientallen jaren. In de praktijk schommelen de looptijden meestal tussen 3 en 10 jaar. Als je dit product vóór de einddatum wil verkopen, is de prijs van het product afhankelijk van de marktomstandigheden en kunnen er kosten mee gepaard gaan. 

Sommige types gestructureerde producten (autocallables) kunnen de belegde som en de coupon ook vóór de vervaldatum uitkeren.

Zijn gestructureerde producten veilig?

Een gestructureerd product is in regel opgebouwd uit verschillende bouwstenen: een component dat een zekere bescherming biedt (zoals een obligatie) en een optie die uitzicht biedt op een potentieel rendement. 

ING biedt retailklanten geen gestructureerde producten aan die ondoorzichtig of al te complex zijn. De bank volgt hierin de richtlijnen van het FSMA, de Belgische regulator voor financiële diensten en markten (zeg maar de beurswaakhond). ING biedt retailklanten bovendien enkel gestructureerde producten mét gehele of gedeeltelijke kapitaalbescherming aan. Klanten onder contractueel beheer (Private Banking) hebben wel de mogelijkheid om onder bepaalde voorwaarden in complexe producten zonder (volledige) kapitaalbescherming te beleggen.

In tegenstelling tot een spaar- of zichtrekening vallen gestructureerde producten niet onder de depositobescherming tot 100.000 euro per klant en per bank.  

Wat met het rendement?

Over het algemeen zal het potentieel rendement van een gestructureerd product lager zijn dan wanneer je rechtstreeks in het onderliggende instrument zou beleggen. Dat komt omdat je bij gestructureerde producten (met kapitaalbescherming) minder risico neemt. Hoe minder risico je neemt, hoe lager het potentieel rendement. Wil je meer risico nemen (en dus een potentieel hoger rendement nastreven)? Dat kan je bijvoorbeeld kiezen voor een gestructureerd product met 95% kapitaalbescherming in plaats van 100%, als je beleggersprofiel dat toelaat.

Het uiteindelijke rendement bovenop je ingelegd bedrag zal, afhankelijk van het type gestructureerd product, grotendeels afhangen van de prestatie van de onderliggende index of het onderliggende fonds. Een indicatie van het potentieel rendement vind je in het ‘essentiële informatiedocument’ (ook wel KID of Key Information Document genoemd) dat je bij elk product kan nakijken. Daar vind je verschillende scenario’s, gaande van een stress-scenario tot een gunstig scenario. Bij deze scenario’s zijn ook reeds alle kosten verrekend. Het gaat louter om een indicatie van het potentieel rendement: het 'essentiële informatiedocument’ houdt rekening met scenario’s en marktgegevens die soms een rendement geven dat niet het effectieve rendement is. Als belegger dien je je ervan te vergewissen waaruit het product bestaat en wat er met het potentieel rendement gebeurt bij een bepaalde ontwikkeling van de onderliggende waarde.

Wat met de belastingen?

Bij gestructureerde obligaties betaal je 30% roerende voorheffing op de meerwaarde op de vervaldag of op tussentijdse rentebetalingen (coupons).

Beleggen in gestructureerde producten?

Beleggen in gestructureerde producten is niet voor elke belegger geschikt. Je kan bij ING enkel beleggen in deze oplossingen als je beleggersprofiel dat toelaat.