Private Banking

9 juni 2022

Wordt registratie ‘in extremis’ voortaan makkelijker?

Sinds 1 mei 2022 kan een roerende schenking online geregistreerd worden. Betekent dit dat de registratie ‘in extremis’ van zo’n schenking voortaan makkelijker wordt? Of let u daar toch nog altijd beter mee op?

Schenking registreren of niet?

Schenkt u roerende goederen (bijvoorbeeld geld of effecten) voor de notaris, dan moet deze schenking sowieso geregistreerd worden. Er moeten dus – afhankelijk van het gewest en de graad van verwantschap tussen de schenker en de begiftigde – 3% à 7% roerende schenkingsrechten op betaald worden. Bij het overlijden van de schenker moeten er dan op het geschonken bedrag geen successierechten meer betaald worden.

Betaalt u geen schenkingsrechten, dan riskeert u successierechten

U kunt echter ook een ‘onrechtstreekse schenking’ doen, zoals bijvoorbeeld een bankgift (een schenking door overschrijving van geld of effecten van de rekening van de schenker naar die van de begiftigde) of een kwijtschelding van een schuld. Daarvoor heeft u geen notaris nodig, en een dergelijke schenking hoeft ook niet geregistreerd te worden. Er moeten dus geen schenkingsrechten op betaald worden.  

Overlijdt de schenker evenwel binnen de drie jaar (in het Waals Gewest vijf jaar) na de schenking, dan moeten er op het geschonken bedrag wél nog successierechten betaald worden. Die vallen doorgaans veel hoger uit dan de schenkingsrechten. In rechte lijn (lees: voor (klein)kinderen) kunnen de successierechten in Vlaanderen tot 27% oplopen, en in Brussel en Wallonië tot 30%.

Registreren ‘in extremis’?

Vaak kunnen die successierechten op het laatste moment alsnog vermeden worden. Wordt de schenker bijvoorbeeld in die periode van drie (of vijf) jaar ongeneeslijk ziek en ziet het er naar uit dat hij het einde van die drie- of vijfjarige termijn niet zal halen, dan kan beslist worden om de bewijsdocumenten (doorgaans een ‘pacte adjoint’) van de schenking vóór zijn overlijden vrijwillig te laten registreren en er dus schenkingsrechten op te betalen. In dat geval zullen er bij het overlijden van de schenker, zelfs binnen de drie of vijf jaar na de schenking, toch geen successierechten meer betaald moeten worden.

Registratie kan ook ‘last minute’ gebeuren

Hetzelfde geldt indien er nog geen successieplanning gemaakt is op het moment dat iemand te horen krijgt dat hij ongeneeslijk ziek is. Door op het einde van zijn leven nog snel een groot deel van zijn (roerende) goederen aan zijn erfgenamen te schenken en daar ook schenkingsrechten op te betalen, kunnen alsnog (veel hogere) successierechten vermeden worden.

Het spreekt voor zich dat dit enkel lukt indien de schenker niet onverwacht overlijdt. Overlijdt hij bijvoorbeeld aan een hartaanval of door een ongeval, dan zal het quasi onmogelijk zijn om de schenkingen die in de afgelopen drie of vijf jaar gedaan werden, nog snel te laten registreren. Enkel indien de schenker bijvoorbeeld eerst in coma raakt alvorens hij overlijdt, kunnen zijn erfgenamen de schenking(en) nog snel proberen te registreren.

Probleem bij registratie ‘in extremis’

Het is niet zo dat u via een eenvoudig telefoontje naar uw adviseur of naar de fiscus een schenking kunt registreren. Gesteld dat het voor uw adviseur mogelijk is om alles te laten vallen en aan de registratie van uw schenking absolute voorrang te geven, dan is het hoogst twijfelachtig ook de Fiscale Administratie alles kan (en wil) laten vallen om asap uw schenking te registreren.

Registratie vergt soms (veel) tijd!

Meer nog, in het Waals en het Brussels Gewest moest u tot nu toe fysiek langs gaan op het Kantoor Rechtszekerheid (in het Frans: Bureau de la Sécurité juridique; dat is het vroegere registratiekantoor) om een schenking te laten registreren. Dat kon alleen tijdens de (zeer beperkte) openingsuren (9u tot 12u, van maandag tot vrijdag, en uiteraard niet op feestdagen). Ook persoonlijk contact via telefoon of e-mail was praktisch onmogelijk.

Door Covid-19 is het zelfs nog erger geworden! Door een wetswijziging kunt u alleen nog ‘op afspraak’ op het Kantoor Rechtszekerheid langs gaan, en dan nog enkel tussen 9u en 12u. Het is ook niet uitzonderlijk dat u pas een week of 10 dagen later een afspraak kunt krijgen.

Bovendien is de schenking pas op de datum van de betaling van de schenkingsrechten ook effectief geregistreerd (dat is de dag waarop het geld effectief op de rekening van de Administratie staat). De schenkingsrechten moeten met andere woorden betaald zijn vóór het overlijden van de schenker om de successierechten te vermijden.

Op die manier is een ‘registratie in extremis’ natuurlijk bijzonder moeilijk wanneer de schenker reeds in kritieke toestand verkeert.

In het Vlaams gewest stelde zich geen probleem aangezien een schenking daar via e-mail geregistreerd kan worden. Daarbij zijn uur en datum van verzending van de e-mail bepalend voor het moment van registratie, en dus niet de betaling van de schenkingsrechten. Kunt u aantonen dat de e-mail verstuurd werd vóór het overlijden van de schenker, dan moeten er geen successierechten betaald worden. Dat die e-mail buiten de kantooruren (bijvoorbeeld op zondagmiddag of ’s nachts) verstuurd werd, en dat de effectieve betaling van de schenkingsrechten pas enkele dagen later gebeurt, doet niet ter zake.

Goed om te weten: Het bevoegde gewest is datgene waar de schenker woont (of waar hij in de loop van laatste vijf jaar voor zijn overlijden het langst gewoond heeft, indien hij in meerdere gewesten woonde). De schenking kan in om het even wel Kantoor Rechtszekerheid van dat gewest geregistreerd worden.

Voortaan online registratie mogelijk

Online registratie lost het probleem niet op

Een roerende schenking kunt u sinds 1 mei 2022 in het hele land ook digitaal laten registreren via MyMinfin, het onlineplatform van de FOD Financiën. Daarvoor giet u alle schenkingsdocumenten (pacte adjoint, aangetekende brieven, rekeninguittreksels,…) in één pdf-document dat u online aan de Administratie bezorgt.

Als de aangeboden roerende schenking voldoet aan de wettelijke voorwaarden voor registratie zal het eventuele betalingsbericht en het registratierelaas (lees: het bewijs van de registratie) aan u bezorgd worden via het MyMinfin-portaal onder ‘mijn documenten’. Indien uw eBox geactiveerd is zal u hier een melding van krijgen zodra het document beschikbaar is.

Noteer dat u ook nog altijd alle documenten per post kunt opsturen of ze ter plaatse op het Kantoor Rechtszekerheid kunt afgeven (op afspraak).

Een gedetailleerde beschrijving van de registratieprocedure voor een roerende schenking, vindt u op: https://financien.belgium.be/nl/faq/hoe-een-roerende-schenking-laten-registreren#q1

Daarmee is het probleem evenwel niet opgelost!

In Vlaanderen verandert er in feite niets. Daar was er soswieso al geen probleem met betrekking tot de registratie ‘in extremis’ (zie hoger), en dat blijft zo. De elektronische registratie via e-mail wordt vervangen door een elektronische registratie via MyMinfin. Voor het exacte ogenblik van registratie is het nu de datum van verzending via MyMinfin die telt in de plaats van de datum van de e-mail.

In het Brussels en het Waals Gewest is de datum van betaling van de schenkingsrechten echter nog altijd bepalend voor het moment van registratie! Het enige verschil is dat u nu geen afspraak op het Kantoor Rechtszekerheid meer hoeft te maken om de documenten af te geven, maar dat u ze elektronisch kunt bezorgen, op om het even welk moment.

Dat betekent echter niet dat uw verzoek tot registratie onmiddellijk behandeld wordt. Dat kan – afhankelijk van de werklast van het Kantoor Rechtszekerheid dat u gekozen heeft – ook nu nog altijd meerdere dagen duren. En ook nu wordt er buiten de kantooruren niets geregistreerd. Op de timing van de registratie heeft u dus nog steeds geen enkele impact…

Dat betekent dus dat u nog altijd heel voorzichtig moet zijn met een registratie ‘in extremis’, zeker indien u in het Waalse of het Brusselse Gewest woont. U wacht dus beter niet tot op het allerlaatste moment (indien dat uiteraard mogelijk is).

Conclusie:

  • De registratie ‘in extremis’ van een roerende schenking is en was in Vlaanderen geen probleem aangezien dit per e-mail kon gebeuren en de datum van verzending van de e-mail bepalend was voor het ogenblik van registratie.
  • In het Waals en het Brussels Gewest moest u fysiek en op afspraak op het Kantoor Rechtszekerheid langs gaan, wat soms meerdere dagen kon duren. Bovendien is de datum van de effectieve betaling van de schenkingsrechten doorslaggevend.
  • Een roerende schenking kunt u sinds 1 mei 2022 in het hele land ook digitaal laten registreren via MyMinfin. U hoeft dus geen afspraak meer te maken op het Kantoor Rechtszekerheid, maar dat lost het probleem in het Brusselse en het Waalse Gewest niet op: het is immers nog altijd de datum