Private Banking

Fiscaal gunstregime voor de overdracht van uw familiebedrijf

Voor de overdracht van een familiebedrijf naar de volgende generatie, zowel tijdens uw leven als bij uw overlijden, bestaat er in de drie gewesten een fiscale gunstregeling. Welke zijn de voornaamste voorwaarden om daarvan gebruik te kunnen maken?

Successieplanning familiebedrijf

Indien uw kinderen op de waarde van uw bedrijf de ‘normale’ successierechten (die voor kinderen en partners in Vlaanderen tot 27% en in Wallonië en Brussel tot 30% kunnen oplopen) zouden moeten betalen, dan zou in veel gevallen een (gedeeltelijke) verkoop van het bedrijf noodzakelijk zijn om die fiscale factuur te kunnen betalen. Op die manier zou het onmogelijk zijn om het bedrijf in de familie te houden.

Om dit te vermijden hebben de drie gewesten in ons land ervoor gezorgd dat u, weliswaar onder strikte voorwaarden, uw bedrijf op een bijzonder fiscaalvriendelijke manier kunt doorgeven.

Het is niet onze bedoeling om hier alle voorwaarden voor de drie gewesten in detail op te sommen. We willen u enkel de grote lijnen van de fiscale gunstregelingen meegeven, zowel bij leven als bij overlijden. Op basis daarvan kunt u dan beslissen om verder advies in te winnen om na te gaan of uw bedrijf aan alle voorwaarden voldoet, of wat u kunt doen om met uw bedrijf onder de toepassingsvoorwaarden te vallen.

Schenking of vererving

Er bestaat een gunstregeling die u toelaat om nog tijdens uw leven uw bedrijf weg te schenken. We gaan ervan uit dat u het schenkt aan uw kinderen die u zullen opvolgen, maar weet dat de gunstregeling zelfs voor schenkingen aan andere personen van toepassing kan zijn (al zal dat in de praktijk zelden voorkomen). Het behoud van het bedrijf in zijn geheel staat dus centraal. Dat zal ook blijken uit zowat alle toepassingsvoorwaarden.

Wilt u uw bedrijf niet tijdens uw leven wegschenken, dan kunt u het ook onder de toepassing van een gunstregeling door uw kinderen (of eventueel andere erfgenamen) laten erven. In Vlaanderen en Brussel weliswaar tegen iets minder gunstige tarieven dan bij een schenking.

Voor het overige zijn de voorwaarden voor een schenking dan wel een vererving onder de toepassing van het gunstregime, zeer gelijklopend. We zullen beide regimes hieronder dan ook samen behandelen, waarbij we eventuele verschillen die echt van belang kunnen zijn, kort zullen vermelden.

In de drie gewesten zijn geen schenkingsrechten verschuldigd!

Tarief

Op de schenking van uw bedrijf moeten in de drie Gewesten géén schenkingsrechten betaald worden onder de toepassing van het gunstregime! U kunt met andere woorden uw bedrijf zonder een fiscale kost aan uw kinderen (of anderen) overdragen.


Het tarief van de successierechten voor de vererving van een familiebedrijf dat aan alle voorwaarden van het gunstregime beantwoordt, bedraagt in het Waals Gewest eveneens 0%, terwijl het in het Vlaams en Brussels Gewest 3% bedraagt in hoofde van (klein)kinderen en partners*, en 7% voor alle andere personen die het bedrijf erven (*in het Brussels Gewest bedraagt het tarief ook voor feitelijk samenwonende partners 7%). 

Het tarief van de successierechten bedraagt maximaal 7%.

Voor welke soort bedrijf?

Het gunstregime is toegankelijk voor zowel de overdracht van de aandelen van familiale vennootschappen, die in de Europese Economische Ruimte (EER) gevestigd is (dat zijn alle EU-landen plus Liechtenstein, Noorwegen en IJsland), als de overdracht van de activa van een eenmanszaak. Het hoeft zelfs niet om de overdracht van het volledige bedrijf te gaan. Ook een deel ervan kan onder bepaalde voorwaarden met toepassing van het gunsttarief overgedragen worden.

Het moet gaan om een vennootschap met een reële economische activiteit die uitgevoerd wordt door een of meer bezoldigde personen (de ondernemer zelf en/of werknemers). De meeste activiteiten (inclusief vrije beroepen en landbouw) komen in aanmerking.

Voor eenmanszaken is vereist dat de schenker of erflater de activiteit zelf (of zijn partner) uitoefende, al dan niet samen met anderen. Voor vennootschappen moet 10% (Wallonië) of 50% (Vlaanderen en Brussel; uitzonderlijk volstaat 30%) van de stemrechten die aan de aandelen van het bedrijf verbonden zijn, in volle eigendom in handen van de schenker/erflater en zijn naaste familie zijn.

Het hoeft ook niet te gaan om de overdracht van de volle eigendom van het bedrijf. Het vruchtgebruik of de blote eigendom kunnen eveneens in aanmerking komen.

Voor eenmanszaken worden onroerende goederen die voor bewoning gebruikt worden of bestemd zijn, in principe van het gunsttarief uitgesloten.

Ook zuivere patrimoniumvennootschappen (en in Vlaanderen en Brussel ook managementvennootschappen) worden uitdrukkelijk van het gunsttarief uitgesloten.

Heeft u meerdere vennootschappen (een ‘vennootschapsgroep’, bijvoorbeeld een holdingvennootschap met een of meerdere dochtervennootschappen), dan gelden bijzondere regels waarbij het geheel van de groep aan bepaalde voorwaarden moet voldoen (maar daar gaan we hier niet verder op in).

Voorwaarden NA de overdracht

Niet alleen op het ogenblik van de schenking of het overlijden moeten bepaalde voorwaarden voldaan zijn, maar ook nog gedurende vijf (Wallonië) of drie (Vlaanderen en Brussel) jaar nadien:

  • De zetel van de familiale vennootschap moet in de EER gevestigd blijven.
  • Er moet een economische activiteit behouden blijven (in Brussel moet dat dezelfde activiteit zijn, in Vlaanderen en Wallonië mag dat eventueel een andere zijn)
  • De tewerkstelling moet grotendeels behouden blijven.
  • Het kapitaal van de familiale vennootschap mag niet verminderd worden.
  • De vennootschap moet blijven een jaarrekening opmaken overeenkomstig het boekhoudrecht.
  • Eenmanszaken mogen onroerende goederen die bedrijfsmatig gebruikt worden, niet voor bewoning gebruiken.

Er is ook voorzien in de nodige controle op de naleving van deze voorwaarden gedurende die drie of vijf jaar.

Formaliteiten

Tenslotte moeten ook een aantal vormvoorwaarden nageleefd worden. Zo moet de schenking van een familiebedrijf via een notariële akte gebeuren en er moet ook een attest toegevoegd worden (of in Vlaanderen eventueel andere documenten) dat bewijst dat aan alle voorwaarden voldaan is.

Bij de vererving van een familiebedrijf moet in de aangifte van nalatenschap uitdrukkelijk de toepassing van het gunstregime gevraagd worden, en moeten eveneens de nodige stukken toegevoegd worden om aan te tonen dat alle voorwaarden vervuld zijn.


Conclusie:

  • In de drie gewesten kunt u uw familiebedrijf schenken zonder dat er schenkingsrechten betaald moeten worden (0%). In het Waals Gewest kunt u het ook tegen 0% laten vererven, maar in Vlaanderen en Brussel moeten er 3% à 7% (afhankelijk van wie er erft) successierechten betaald worden.
  • Het hoeft niet noodzakelijk om de volle eigendom (van het volledige) bedrijf te gaan, ook de overdracht van het vruchtgebruik of de blote eigendom van (een deel van) het bedrijf kunnen desgevallend van het gunstregime genieten.
  • Het moet wel gaan om een bedrijf met een reële economische activiteit (geen patrimoniumvennootschap of managementvennootschap!) die door bezoldigde personen uitgevoerd wordt.
  • Gedurende drie (Vlaanderen en Brussel) of vijf (Wallonië) jaar na de schenking of na het overlijden, moeten de meeste voorwaarden vervuld blijven.

Wenst u meer informatie?