Private Banking

Voordelig plannen met een ‘doorgeefschenking’?

Onlangs meldden de media dat het aantal ‘doorgeefschenkingen’ de laatste tijd enorm toegenomen is. Hoe werkt deze techniek precies en wat maakt hem zo interessant?

Wat is een ‘doorgeefschenking’?

Een ‘doorgeefschenking’ wordt gebruikt in het kader van een zogenaamde ‘erfenissprong’. Daarbij wordt er een generatie erfgenamen ‘overgeslagen’.

U geeft een deel van uw erfenis door aan uw kinderen

Stel dat u zelf bijvoorbeeld al 60 jaar bent wanneer uw 85-jarige ouders overlijden. U heeft dat geld van die erfenis misschien zelf niet (allemaal) meer nodig. U vindt het dan ook prima dat (een deel van) die erfenis nu al bij uw kinderen terecht komt, die het geld momenteel veel beter kunnen gebruiken dan uzelf omdat zij in de levensfase van een huis kopen of (ver)bouwen, kinderen, enz. zitten.  

Via een ‘doorgeefschenking’ geeft u met andere woorden een deel van de nalatenschap die u van uw ouders erft, door aan uw kinderen. Daarbij realiseert u ook een fiscale besparing.

Fiscaal voordeel?

Via een doorgeefschenking zorgt u ervoor dat een deel van de nalatenschap van uw ouders volledig belastingvrij bij uw kinderen terechtkomt. Zij moeten daarop met andere woorden geen successierechten betalen. Voor de successierechten wordt er dus een generatie overgeslagen (‘erfenissprong’). Op die schenking moeten onder bepaalde voorwaarden (zie verder) ook geen schenkingsrechten betaald worden.

Een doorgeefschenking kan volledig belastingvrij, ook voor onroerende goederen!

Organiseert u daarentegen geen doorgeefschenking en laat u wat bij uw overlijden nog overblijft van wat u van uw ouders geërfd heeft gewoon door uw kinderen erven, dan zullen zij daarop successierechten moeten betalen. Schenkt u tijdens uw leven een deel van wat u zelf geërfd heeft door aan uw kinderen via een notariële schenking, dan moeten daarop schenkingsrechten betaald worden.

De voorwaarden om zo’n belastingvrije doorgeefschenking te organiseren, verschillen van gewest tot gewest.

De doorgeefschenking in Vlaanderen

Sinds 1 september 2018 is in Vlaanderen de wettelijke regeling voor een erfenissprong versoepeld. Schenkt u de waarde van (een deel van) de goederen die u van uw ouders geërfd heeft en waarop u ook successierechten betaald heeft, binnen het jaar na het overlijden van uw ouders door aan uw kinderen, dan moeten er op die schenking geen schenkingsrechten betaald worden (3% voor roerende goederen, de progressieve tarieven voor onroerende goederen).

Die schenking moet wel voor de notaris gebeuren. Bovendien zijn er later, bij uw overlijden, op die goederen geen successierechten meer verschuldigd (ook niet als u binnen de drie jaar na de schenking zou overlijden). Op die manier wordt er voor de successierechten dus ook een generatie overgeslagen. Bovendien kiest u zelf welk deel van de nalatenschap van uw ouders u meteen naar uw eigen kinderen doorschuift.

Let op 1! In de praktijk bedraagt de termijn om de geërfde goederen aan uw kinderen te schenken eigenlijk maar zes maanden, aangezien deze doorgeefschenking pas kan plaatsvinden nadat de successieaangifte gebeurd is (binnen de vier maanden) én de erfbelasting betaald is (nog eens twee maanden).

Let op 2! Gaat het om onroerende goederen (bijvoorbeeld een huis, appartement, bouwgrond, landbouwgrond, enz.), dan geldt er een ‘identiteitsvereiste’. Dat betekent dat niet dezelfde waarde aan onroerende goederen doorgegeven moet worden, maar dat dezelfde onroerende goederen die geërfd werden doorgegeven moeten worden opdat de schenking vrijgesteld zou zijn van schenkingsrechten.

De doorgeefschenking in Wallonië

Ook het Waals gewest heeft in 2019 een eigen variant van de doorgeefschenking ingevoerd. Opgelet: deze regeling is tot op vandaag nog niet in werking getreden in afwachting van een besluit van de Waalse regering. De regeling lijkt heel sterk op de Vlaamse, maar de voorwaarden zijn strenger en de termijn korter: de doorgeefschenking moet bij notariële akte en binnen de 90 dagen volgend op de dag van de indiening van de aangifte van nalatenschap gebeuren.

In Wallonië kan een doorgeefschenking enkel ‘in rechte lijn’

In de praktijk zal dit veelal neerkomen op zeven maanden vanaf het overlijden, aangezien de aangifte nalatenschap ingediend moet worden binnen de vier maanden vanaf het overlijden (in geval van een overlijden in België). Bij een eerdere indiening van de aangifte, is de termijn om de schenking te verrichten dus nog korter. De belastingvrije schenking moet in het Waals gewest gebeuren onder de opschortende voorwaarde van de tijdige indiening van de aangifte nalatenschap (voor zover dit op datum van de schenking nog niet gebeurd zou zijn) en van de betaling van de verschuldigde successierechten.

De regeling geldt ook enkel voor goederen die geërfd worden door een erfgenaam ‘in rechte lijn’, dus (groot)ouders en (klein)kinderen, en die geschonken worden aan de directe afstammelingen (de kinderen) van de schenker. In Vlaanderen mag  ook de echtgenoot of de samenwonende partner de vererfde goederen doorschenken. Bovendien kunnen in Vlaanderen de goederen doorgeschonken worden aan de afstammelingen in rechte lijn van de schenker en is met andere woorden ook een doorgeefschenking aan de kleinkinderen mogelijk. Bovendien mag de belastingvrije schenking van geërfde goederen geen verdeling van de eigendom tot gevolg hebben, wat wil zeggen dat een doorgeefschenking met voorbehoud van vruchtgebruik niet mogelijk is onder de Waalse regeling (in het Vlaamse Gewest is dit wel mogelijk).

Ten slotte is het nog opmerkelijk dat de geërfde onroerende goederen die belastingvrij doorgegeven worden, in tegenstelling tot de regeling in Vlaanderen, niet meegerekend worden voor het zogenaamde ‘progressievoorbehoud’ voor de onroerende schenkingsrechten.

Normaal gezien moet de waarde van onroerende goederen die binnen de drie jaar voorafgaand aan een onroerende schenking al geschonken werden, bij de waarde van de nieuwe onroerende schenking geteld worden om het toepasselijke tarief te bepalen (want hoe groter de schenking, hoe hoger het tarief). Bij een erfenissprong waarbij onroerende goederen doorgegeven worden, geldt dat in het Waals gewest dus niet. De schenker kan met andere woorden onmiddellijk na de belastingvrije schenking een nieuwe onroerende schenking aan zijn kinderen doen, zonder dat rekening gehouden moet worden met de belastingvrije schenking voor de berekening van de onroerende schenkingsrechten.

De erfenissprong in Brussel

In het Brussels Hoofdstedelijk Gewest bestaat nog geen gelijkaardige mogelijkheid om een (gedeeltelijke) generatiesprong uit te voeren via dergelijke belastingvrije doorgeefschenking. Hier moet u een generatiesprong met andere woorden nog op de ‘oude’ wijze organiseren.

Brussel heeft nog geen fiscaal voordelige doorgeefschenking!

In Brussel organiseert u een generatiesprong door de nalatenschap van uw ouders te verwerpen. Uw kinderen komen dan in uw plaats als erfgenamen zodat de nalatenschap rechtstreeks bij hen terecht komt.

Deze manier van werken heeft (in het Brussels Gewest) echter een groot nadeel. Die verwerping zal immers niet leiden tot een fiscale besparing ook al wordt de erfenis over meerdere erfgenamen gespreid. Heeft u bijvoorbeeld drie kinderen en verwerpt u de erfenis van uw ouders, dan zullen uw kinderen deze wel in uw plaats erven, maar dan zonder dat dit invloed heeft op de verschuldigde successierechten. Deze worden in dit geval namelijk berekend in hoofde van elke erfgenaam afzonderlijk, maar ze mogen in Brussel nooit lager zijn dan wat u zelf zou moeten betalen hebben indien u de nalatenschap niet verworpen had. Uw kinderen zullen met andere woorden niet elk afzonderlijk in de laagste schijven van de successierechten belast worden.

Onrechtstreeks is er wel een besparing, want het vermogen van uw ouders zit op deze manier wel al bij uw kinderen, die er later, bij uw overlijden, dus ook geen successierechten meer op moeten betalen. Er is dus wel een generatie successierechten weggevallen, alleen heeft u het voordeel van de opdeling van de erfenis in kleinere stukken niet kunnen uitbuiten.

Een tweede nadeel is dat een gedeeltelijke verwerping van de nalatenschap niet mogelijk is (waar een gedeeltelijke generatiesprong via schenking of testament perfect mogelijk is). Het is dus alles of niets.

Een alternatief is dat u (een deel van) de goederen die u geërfd heeft, aan uw kinderen schenkt. Schenkt u deze notarieel (wat voor onroerende goederen sowieso verplicht is), dan zullen uw kinderen schenkingsrechten betalen. Schenkt u bijvoorbeeld effecten via een bankgift en overlijdt u binnen de drie jaar na de schenking, dan zullen uw kinderen op de geschonken goederen successierechten betalen.

 Conclusie:         

  • Via een ‘doorgeefschenking’ geeft u een deel van wat u van uw ouders erft, door aan uw kinderen. Zij ontvangen dat deel van de nalatenschap van hun grootouders belastingvrij (geen successierechten en ook geen schenkingsrechten). Dat geldt zowel voor roerende als voor onroerende goederen.
  •  Een belastingvrije doorgeefschenking is zowel in het Vlaams als in het Waals Gewest mogelijk. De voorwaarden zijn wel enigszins verschillend (de Waalse regeling is op vandaag ook nog niet in werking getreden)
  • In het Brussels Gewest bestaat er nog geen gelijkaardige regeling. Daar moet u een erfenissprong nog op de klassieken, fiscaal minder interessante manier organiseren.

Wenst u meer informatie?

Neem contact met ons op voor meer informatie, een vrijblijvende afspraak of telefonisch advies.