Private Banking

1 mei 2018

Herbekijk tijdig de schenking van uw familiebedrijf!

ING Family Business

In de zomer van 2017 werd een grondige hervorming van het Belgische erfrecht door het parlement goedgekeurd (Wet van 31 juli 2017, Belgisch Staatsblad 1 september 2017). De nieuwe erfrechtregels treden op 1 september 2018 in werking, en hebben mogelijk ook gevolgen voor uw bestaande successieplanning. Zeker indien u de aandelen van uw familiebedrijf tegen het fiscale gunsttarief van 0% aan uw kinderen geschonken heeft, kunnen de nieuwe regels een vervelende impact hebben. Wat is precies het probleem? En wat moet u doen om het te vermijden?

Modernisering van het erfrecht

De wet van 31 juli 2017 zal op 1 september 2018 in werking treden en wijzigt grondig de spelregels die relevant zijn voor uw successieplanning. Daardoor zal u een veel grotere vrijheid genieten om de verdeling van uw nalatenschap te regelen zoals u dat wenst.

Het ‘beschikbaar deel’ van uw vermogen - het deel waarover u vrij kunt beschikken zonder dat bijvoorbeeld uw kinderen zich daar achteraf tegen kunnen verzetten - zal voortaan altijd de helft van uw vermogen bedragen. Volgens de ‘oude’ regels is dit afhankelijk van het aantal kinderen dat u heeft en bedraagt het in de praktijk vaak maar een derde of een kwart van uw vermogen.

Een andere nieuwigheid is dat bij de bepaling van de omvang van uw nalatenschap - dat wil zeggen de samenstelling van de fictieve massa - voortaan rekening gehouden zal worden met de waarde van de geschonken goederen op het moment van de schenking (geïndexeerd tot de datum van overlijden), en niet meer op het moment van het overlijden (behoudens enkele beperkte uitzonderingen, zie verder).

Waardering van de tijdens uw leven gedane schenkingen

Bij uw overlijden moeten uw kinderen in principe elk evenveel krijgen, tenzij u dat uitdrukkelijk anders gewild heeft (mits het respecteren van hun wettelijke reserve). Waarbij ook rekening wordt gehouden met wat ze tijdens uw leven al gekregen hebben.

Om na te gaan of ze elk evenveel krijgen én om na te gaan of hun reserve niet aangetast wordt, wordt bij uw overlijden de omvang van uw nalatenschap vastgesteld. Dat gebeurt als volgt. Men begint met het samenstellen van een 'fictieve massa', deze wordt bekomen door het optellen van uw vermogen ten tijde van uw overlijden met alle schenkingen die u tijdens uw leven gedaan heeft. Op basis daarvan wordt berekend of elke erfgenaam evenveel krijgt (of krijgt waarop hij of zij minimaal recht heeft).

Wat verandert er?

Voortaan zal men bij de samenstelling van de fictieve massa rekening houden met de waarde van de geschonken goederen op het moment van de schenking, en dus niet meer op het moment van overlijden.

Overgangsbepaling voor ‘oude’ schenkingen

Overlijdt u na 31 augustus 2018, dan zijn de nieuwe regels op uw nalatenschap van toepassing, ook al heeft u voordien een successieplanning gemaakt (die dus gebaseerd is op de ‘oude’ regels). Op schenkingen die vóór de inwerkingtreding van de wet gedaan werden zijn immers de nieuwe regels met betrekking tot de wijze van inbreng en inkorting en de waarderingsregels van toepassing.

Wilt u dat niet, dan kunt u gebruik maken van de ‘overgangsregeling’ om uw bestaande successieplanning te handhaven. U moet dan vóór 1 september 2018 voor de notaris een verklaring afleggen waarin u aangeeft dat u wenst dat de ‘oude’ regels van toepassing blijven op de schenkingen die u vóór de inwerkingtreding van de wet gedaan heeft. Let wel, in dat geval blijven de ‘oude’ regels van toepassing op ALLE schenkingen die u vóór 1 september 2018 gedaan heeft!

Aangezien de nieuwe regels in principe op uw bestaande successieplanning van toepassing zijn, is het ten zeerste aangewezen om uw successieplanning vóór 1 september 2018 te (laten) evalueren. Zo kunt u nagaan of de gevolgen die u bij de opmaak ervan in gedachten had, onder de nieuwe regels nog altijd dezelfde zullen zijn. Raadpleeg daarvoor uw Private Banker.

Speciaal geval: de schenking van familiebedrijven tegen het fiscale gunstregime

In de drie gewesten kunt u (de aandelen van) uw familiebedrijf wegschenken zonder dat er schenkingsrechten op betaald moeten worden. Achteraf moeten er bij uw overlijden ook geen successierechten meer op betaald worden indien voldaan wordat aan een aantal voorwaarden, deze kunnen van gewest tot gewest (licht) verschillen. Zo moet onder andere de meerderheid van de aandelen op het ogenblik van de schenking in handen van u en uw naaste familie zijn en moet de activiteit na de schenking behouden blijven.

De ‘oude’ regels zijn tot en met 31 augustus 2018 nog altijd van toepassing. Onder de oude regels wordt een 'gewone' schenking tijdens uw leven gewaardeerd op de dag van uw overlijden en niet op de dag van de schenking. Dat levert in de praktijk vaak problemen op, een voorbeeld:

Daarom voorzien de ‘oude’ erfrechtregels reeds in een uitzondering voor de schenking van een familiebedrijf onder het fiscale gunstregime. Een dergelijke schenking wordt namelijk tóch gewaardeerd op de dag van de schenking, en niet op de dag van uw overlijden. Uw beide zonen en uw dochter worden zo geacht elk 1.000.000 euro gekregen te hebben, zodat uw dochter bij uw overlijden niet kan profiteren van de inspanningen van haar broers.

Wat is het probleem?

De speciale regels voor de schenking van een familiebedrijf worden in het nieuwe erfrecht geschrapt en vervangen door de ‘gewone’ regels van het nieuwe erfrecht.

Op het eerste gezicht is dat geen probleem, aangezien de nieuwe algemene regels die voor alle schenkingen gelden hetzelfde zeggen als de ‘oude’ speciale regels voor de schenking van een familiebedrijf: de schenking moet gewaardeerd worden op de dag van de schenking, met een indexering tot op de dag van het overlijden. Schenkt u dus (de aandelen van) uw familiebedrijf, dan is er geen enkel probleem indien de waarde van het bedrijf gestegen is op het moment van uw overlijden. Tot zover niets speciaals dus..

Er is echter wél een probleem indien u de aandelen van uw vennootschap met voorbehoud van vruchtgebruik schenkt. Dat wordt vaak gedaan omdat u dan als schenker tóch de zeggenschap in de vennootschap kunt behouden. In de statuten wordt dan gezet dat de vruchtgebruiker het stemrecht in de algemene vergadering uitoefent. Bovendien kunt u inkomsten uit uw vennootschap behouden.

Een schenking met voorbehoud van vruchtgebruik kan onder de nieuwe regels echter problematisch zijn! In dat geval wordt de schenking immers toch niet gewaardeerd op de dag van de schenking, maar wel op de dag dat het vruchtgebruik eindigt (zie hoger). Doorgaans is dat op de dag van uw overlijden (het kan ook vroeger indien u bijvoorbeeld reeds vóór uw overlijden vrijwillig afstand doet van het vruchtgebruik). In dat geval komt u dus toch weer in het ‘oude’ scenario terecht, waarbij uw dochter profiteert van de inspanningen van uw zoons, wat uiteraard niet uw bedoeling is …

Hoe lost u dat probleem op?

Het probleem kan op twee manieren opgelost worden.

In de praktijk zal deze oplossing echter in veel gevallen niet optimaal zijn. Vraagt u immers de toepassing van de oude regels op uw reeds gedane schenkingen, dan moet u dat vragen voor AL uw reeds gedane schenkingen, en misschien is dat ook niet uw bedoeling. Mogelijk heeft u immers ook nog andere schenkingen gedaan waarvoor de toepassing van de nieuwe regels net wél goed zou uitkomen.

Raadpleeg uw Private Banker indien u meer informatie wenst over wat u concreet dient te doen om de schenking van uw familiebedrijf te vrijwaren.

Conclusie:
  • vóór 1 september 2018 voor de notaris een verklaring af te leggen dat u de toepassing van de ‘oude’ regels op AL uw schenking wilt handhaven; of:
  • vanaf 1 september 2018 samen met uw kinderen een punctuele erfovereenkomst af te sluiten waarin de waarde van de geschonken aandelen op de dag van de schenking ‘vastgeklikt’ wordt.



Disclaimer

"De algemene en persoonlijke informatie van financiële, fiscale, commerciële, technische of andere aard die aan de cliënt wordt meegedeeld, wordt met zorg door ING verstrekt. ING kan echter niet garanderen of de aan de cliënt meegedeelde informatie juist is, geen fouten bevat en/of volledig is en aanvaardt hiervoor geen enkele aansprakelijkheid, uitgezonderd bij een zware of opzettelijke fout van ING zelf. De door ING aan de cliënt meegedeelde informatie is enkel geldig op de datum waarop ze werd verstrekt. Deze informatie houdt geen rekening met eventuele gewijzigde tarieven of berekeningsmethodes van deze tarieven, noch met de geldende wetgeving of regelgeving op het moment dat deze informatie werd meegedeeld. De door ING meegedeelde informatie is bestemd voor alle cliënten. Ze mag nooit worden beschouwd als een aanbod noch als een rechtstreeks of persoonlijk verzoek voor het ver- en/of aankopen van producten of diensten van de bank. De cliënt moet de informatie altijd bekijken vanuit zijn eigen situatie en onverminderd de wetgeving die op hem van toepassing is. De door ING meegedeelde informatie is slechts een eenvoudige schatting en dient door de cliënt te worden beoordeeld. De cliënt wint daarnaast best altijd gespecialiseerd advies in. De cliënt blijft als enige volledig verantwoordelijk voor het vrije gebruik van deze informatie en voor de gevolgen van zijn beslissingen, uitgezonderd bij een zware of opzettelijke fout van ING zelf. Voor alle bijkomende informatie over investeringen of andere documentatie kunt u contact opnemen met uw INGkantoor of telefonisch contact opnemen met ING via het nummer +32(0) 2 464 60 02. Alle rechten voorbehouden. Zonder voorafgaande toestemming van de houder van het auteursrecht is het niet toegestaan om enig deel van deze publicatie in om het even welke vorm of op om het even welke wijze (mechanisch, door middel van fotokopie, opname of anderszins) te kopiëren, op te slaan in een informatiesysteem of te verzenden. Uitgezonderd bij een zware of opzettelijke fout van de bank zelf, levert ING geen enkele garantie en aanvaardt het geen aansprakelijkheid voor websites van derden waarnaar het verwijst. De toegang tot deze sites gebeurt op risico en verantwoordelijkheid van de cliënt; deze moet zich bewust zijn van het feit dat op deze websites andere gebruiksvoorwaarden, andere bepalingen inzake privacybescherming en/of andere regels in het algemeen van toepassing kunnen zijn dan bij ING. ING controleert deze sites niet en gaat geen enkele verbintenis aan voor de naleving van de geldende wetgeving en regelgeving door deze websites. "