Wonen

26 oktober 2021

Kies je best voor een vaste of variabele rente?

Neem je een lening om een huis of appartement te kopen? Dan kan je kiezen tussen een vaste of variabele rentevoet. Welke is voor jou de beste keuze?

1. Wat is het verschil tussen een vaste rentevoet en een variabele rentevoet?

Bij een woonlening met een vaste rente verandert de rentevoet niet. Of je nu voor een lening kiest van 10, 20 of 30 jaar, of voor een groot of klein bedrag: tijdens de volledige looptijd van het krediet blijft de rentevoet ongewijzigd.

Bij een lening met een variabele rente kan de rentevoet wél veranderen. Hoe vaak die kan veranderen hangt af van de keuze die je maakt. De rentevoet kan ten hoogste elk jaar veranderen, en ten minste om de 5 jaar.

Wat is het verschil tussen rentevoet en JKP?

Het jaarlijks kostenpercentage (JKP) vertegenwoordigt de totale kosten (zoals dossierkosten) van je lening. Het JKP wordt uitgedrukt in een jaarlijks percentage.

Let wel: niet alle kosten zijn opgenomen in het JKP. Het ereloon dat je aan de notaris betaalt voor de hypotheekakte, zit bijvoorbeeld niet in het JKP. Check deze brochure voor alle details.

De rentevoet of het rentetarief heeft enkel betrekking op de interest die je betaalt, zonder de kosten.

2. Wat zijn de voordelen en nadelen van een vaste rentevoet?

Voordelen

  • Je zet de rente voor de hele looptijd (5, 10, 15, 20, 25, 30 ... jaar) vast. Daarbij geldt meestal: hoe korter de looptijd en hoe lager het bedrag dat je leent, hoe lager de rentevoet.
  • Het grote voordeel? Je hebt geen last van rentestijgingen. Als de rente laag staat, maar zal stijgen haal je voordeel door je lage rente vast te zetten. Let wel: rentestijgingen - of dalingen kan je niet voorspellen.
  • Je weet precies hoeveel je elke maand zal moeten aflossen.

Nadelen

  • Een vaste rentevoet is over het algemeen duurder dan een variabele rentevoet. Kiezen voor vast is kiezen voor zekerheid. Maar zekerheid kost geld.
  • Je profiteert niet van mogelijke rentedalingen.

3. In welke situatie kies je beter voor een vaste rentevoet?

  • Wanneer je 100% zekerheid en gemoedsrust wil met een vaste looptijd en een vast aflossingsschema.
  • Als de rente laag staat op het moment dat je de lening neemt. Zeker als je denkt dat de rente zal stijgen.
  • Als je nauwkeurig je andere uitgaven wil plannen en budgetteren. Bijvoorbeeld als je van plan bent om een grote renovatie te doen.
  • Als je niet genoeg financiële reserve hebt om later mogelijke rentestijgingen op te vangen.

4. Wat zijn de voordelen en nadelen van een variabele rente?

Voordelen

  • Bij een variabele rentevoet begin je met een rentetarief dat in het algemeen lager ligt dan een vaste rentevoet.
  • Daalt de rente, dan dalen je maandelijkse lasten.

Nadelen

  • Door de regelmatige herzieningen heb je geen zekerheid over hoeveel je elke maand moet aflossen tijdens de looptijd. Dat kan doorwegen als je bijvoorbeeld moet renoveren en niet goed weet hoeveel je renovatie zal kosten.
  • Stijgt de rente, dan stijgen je maandelijkse lasten.

5. In welke situatie is een variabele rente interessant?

  • Als je de laagste rente wil bij het starten van de woonlening. Let wel: dit is mogelijks enkel bij de start.
  • Als je voor een korte(re) periode wil lenen. De kans dat de rente op korte termijn sterk stijgt is beperkter.
  • Als je meer flexibiliteit wil en het risico durft te nemen dat de rentevoet stijgt.
  • Als je genoeg financiële reserve hebt om een eventuele rentestijging op te vangen.

Enkele dingen die je zeker moet weten over rente:

  • Vaste rente is doorgaans duurder dan variabele.
  • Hoe hoger het bedrag dat je leent, hoe hoger de rentevoet.
  • Hoe langer de looptijd van je lening, hoe hoger de rentevoet.
  • Bij variabele rente: hoe frequenter de rentevoet herzien wordt, hoe lager de rentevoet bij aanvang.

6. Hoe wordt de rentevoet bepaald?

De rentevoet die je overeenkomt met de bank, wordt voor een groot stuk bepaald door de rentetarieven van de Europese Centrale Bank (ECB). Die verlaagde de rente de laatste jaren heel sterk. Een lage rente zorgt ervoor dat het voor mensen en bedrijven aantrekkelijk wordt om te lenen, bijvoorbeeld om te investeren en te consumeren. Door de rente laag te houden, geeft de ECB de economie een duwtje in de rug. Hoewel de rente nu al enkele jaren historisch laag is, komt daar niet meteen verandering in. De ECB kondigde namelijk al meermaals aan de rentetarieven nog jaren laag te houden.

De rentetarieven, die ook een impact hebben op leningen voor woningen, schommelen voortdurend. Kies je een hypothecair krediet met een vaste rentevoet, dan maakt dat voor jou niets uit. Bij een variabele rentevoet maakt dat wel een verschil, want die volgt de marktschommelingen. De variabele rentevoet daalt of stijgt namelijk op basis van een index die de evolutie van de rentevoeten volgt. Die index is wettelijk vastgelegd. Daalt of stijgt de index, dan daalt of stijgt ook de variabele rente die je betaalt voor de lening van je huis of appartement.

Hoewel er voortdurend - vaak heel beperkte - renteschommelingen zijn, zal je daar niet meteen iets van merken als je kiest voor een lening met een variabele rente. Bij een lening met een variabele rente, wordt jouw rentevoet niet dagelijks aangepast. De rentevoet wordt maximaal één keer om het jaar, en minimaal om de 5 jaar aangepast aan de index, afhankelijk van de keuze die je maakte bij het sluiten van de lening. Je maandelijkse terugbetaling kan op die manier stijgen of dalen.

Tip

Wil je je woning verbouwen of renoveren? Kies dan voor een gezamenlijke lening, zowel voor de aankoop als de verbouwing. Aan een aparte renovatielening kan een hogere rente vasthangen dan aan een hypothecair krediet. Bereken hier hoeveel je kan lenen.

7. Hoe sterk kan een variabele rentevoet stijgen of dalen?

Stel dat je vandaag een variabele rentevoet hebt van 1%, met een herziening om de 5 jaar. Wat als de rentevoet bij de eerste herziening tot 4% is gestegen? Zit je dan met de gebakken peren?

Gelukkig niet! Als je voor een variabele rentevoet kiest, legt ING ook een zogenaamde cap vast. Die cap bepaalt de maximale afwijking gedurende de looptijd van je woonlening. Een voorbeeld maakt dat duidelijk: een cap +1 legt vast dat een variabele rentevoet van 2,5% tot maximaal 3,5% kan stijgen en tot maximaal tot 1,5% kan dalen. Bij een cap +2 is de bovengrens dan 4,5% en de ondergrens 0,5%.

Als je voor een variabele rentevoet kiest, bepaalt de wet bovendien dat de originele rente nooit meer mag stijgen dan ze kan dalen. Dat betekent dat de rentevoet maximaal kan verdubbelen.

Een voorbeeld: je kiest op 1 maart 2021 voor je hypothecair krediet een variabele rentevoet van 1,25% en een looptijd van 15 jaar. Dan kan de rente tijdens die 15 jaar maximaal 2,5% bedragen.

Tip

Hou bij het berekenen van je maandelijkse afbetalingen rekening met het slechtste scenario. Zo kom je zeker niet voor verrassingen te staan als de rente toch zou stijgen. Wil je weten hoeveel je maximaal mag lenen? Bereken dan hier je budget.

8. Kan ik later omschakelen van vaste rente naar variabele rente (of omgekeerd)?

Stel dat je 10 jaar geleden een lening van 20 jaar met een variabele rentevoet koos. Om een bepaalde reden wil je nu meer zekerheid, bijvoorbeeld omdat je gezin groter wordt. Dan kan je ervoor kiezen om je afspraak met de bank te herzien en te kiezen voor vaste rente (onder voorbehoud van goedkeuring van je dossier door de bank). Kom je tot een overeenkomst, dan krijg je een nieuw afbetalingsplan met aangepaste maandelijkse terugbetalingen of met een kortere of langere looptijd. Let wel: de bank kan hiervoor kosten aanrekenen.

9. Ik ging 10 jaar geleden een lening met vaste rentevoet aan. Ondertussen is de rente fors gezakt. Kan ik ook een lening met een vaste rentevoet herzien?

Dat kan ook. Stel dat je in 2010 een hypothecair krediet met een looptijd van 25 jaar nam en een vaste rentevoet van 3%. Dan kun je je bank om een nieuw voorstel vragen, aan een gunstiger tarief en/of met een andere looptijd (onder voorbehoud van goedkeuring van je dossier door de bank). Let wel: ook hiervoor kan de bank kosten aanrekenen.

10. Kan ik een deel van mijn lening vast nemen, en een deel variabel?

Ja, dat kan. Stel dat je 300.000 euro wil lenen. Dan kan je er bijvoorbeeld voor kiezen om 175.000 euro aan een vaste rentevoet te lenen, en 125.000 euro aan een variabele rentevoet. Bovendien kan je voor de ene lening een looptijd van 10 jaar kiezen en voor de andere 15 jaar. Daarnaast zijn er ook leningen die bijvoorbeeld de eerste tien jaar een vaste rentevoet hanteren en daarna om de 5 jaar de rentevoet aanpassen.

Tip

Focus niet alleen op de rentevoet. Vaak is de rentevoet die je krijgt gekoppeld aan voorwaarden, zoals het aangaan van een brand- en/of schuldsaldoverzekering. Kijk dus naar het volledige plaatje als je kredieten vergelijkt.

Droom je van een eigen woning?