Overlijden en erfenis

19 Mei 2016

Is het echt zinvol om uw nalatenschap te plannen?


Tijdens een conferentie georganiseerd door La Libre en de blog MoneyStore.be, bespraken meester Sabrina Scarnà, advocate, en Edouard Zurstrassen, Head of Wealth Engineering bij ING België, de verschillende gevallen die zich bij een successieplanning kunnen voordoen en de beste aanpak ervan.

Wat gebeurt er na mijn overlijden als ik niets doe?

De wetgever heeft gelukkig een procedure voorzien voor wie niets doet. Maar of dat ons ook bevalt, is een andere zaak. Als u nadenkt over de overdracht van uw vermogen, moet u zich eerst en vooral de juiste vragen stellen. "Eerst moet u weten aan wie welke goederen toebehoren. Want verbazend genoeg is dat lang niet altijd even duidelijk. Daarna moet u zich afvragen wie die goederen zal erven en ten slotte hoeveel successierechten de erfgenamen moeten betalen volgens de woonplaats van de overledene", legt Edouard Zurstrassen uit. Het gaat om evenredige tarieven per schijf. Elke erfgenaam betaalt successierechten op het deel dat hij ontvangt.

Over welke middelen beschikken we bij een eenvoudige vermogensoverdracht?

In eenvoudige gevallen is een successieplanning niet altijd nodig. Zo bestaan er heel eenvoudige hulpmiddelen om een nalatenschap te plannen. Zo kunnen het huwelijkscontract en het testament vaak al veel oplossen. Het huwelijkscontract kan clausules als het beding van aanwas voor bijvoorbeeld het huis bevatten, waarbij de langstlevende partner beschouwd wordt als de enige eigenaar van het goed. Op die manier hebben kinderen van de overledene niet automatisch recht op de helft van het huis.“Het is uiteraard niet mogelijk om de kinderen te onterven met een testament. Maar op deze manier kunt u wel een of andere erfgenaam bevoordelen of uw kleinkinderen laten erven. U mag zich vooral niet te veel vastpinnen op het belastingvoordeel. Het is zinvoller om rekening te houden met de burgerlijke gevolgen die u beoogt, zoals de bescherming van de langstlevende partner”, waarschuwt Sabrina Scarnà. Een nalatenschap benadert u dus best zowel horizontaal, denkend aan de partner, als verticaal, rekening houdend met de kinderen.

Wanneer is het echt aangewezen om een vermogensoverdracht te plannen?

In complexere gezinssituaties is het soms noodzakelijk om een structuur op te zetten met advies van deskundigen. De successierechten lopen hoog op in ons land. Door de torenhoge tarieven van bepaalde successierechten kunnen we zelfs van een vermogensbelasting spreken. Ook de burgerlijke gevolgen van bijvoorbeeld een tweede huwelijkspelen mee. Maar ongeacht de gezinstoestand kan veel ellende en discussie vermeden worden als alles goed geregeld is en op voorhand met de kinderen werd besproken.

Over welke middelen beschikken we?

In plaats van een nalatenschap kunt u ook voor schenkingen kiezen. Dat is een contract tussen twee partijen: de schenker die schenkt en de begiftigde die de schenking moet aanvaarden. Een schenking dient vaak om een kind een duwtje in de rug te geven, de successierechten te verlagen of het evenwicht tussen de kinderen te herstellen.

“Een schenking van roerende waarden komt heel vaak voor in ons land. De schenkingsrechten zijn immers veel voordeliger dan de successierechten. Een schenking moet niet noodzakelijk via een notaris verlopen. Ze kan ook verbonden worden aan een pact adjoint, een overeenkomst opgemaakt en ondertekend door de schenker en de begunstigde, of specifieke clausules die de schenking nuanceren. Daarbij denken we bijvoorbeeld aan de conventionele terugkeer voor het geval dat de begunstigde van de schenking zou overlijden voor de schenker zelf, het lastenbeding of het vervreemdingsverbod”, benadrukt Edouard Zurstrassen.

Een schenking mag soms een prima alternatief lijken, maar toch moeten we ook aandacht hebben voor de manier waarop de schenking gebeurt. Verschillende zaken op verschillende momenten aan de kinderen schenken, kan soms conflicten doen ontstaan na het overlijden van de schenker. “Ook de leeftijd waarop u uw nalatenschap begint te plannen, speelt een rol. Vaak komen de mensen naar ons toe wanneer ze 60-65 jaar zijn. Dat is nog jong! Schenken is dan zichzelf pluimen! Toch zijn er ook schenkingen tussen echtgenoten mogelijk die eventuele problemen bij overlijden kunnen oplossen”, zegt Sabrina Scarnà.

Bij een schenking tussen echtgenoten (die herroepbaar is!) kan alleen een eigen goed geschonken worden en niet het eigen deel van een gemeenschappelijk goed. Let ook op kinderen die in het buitenland wonen. Naargelang het land moeten zij mogelijks tweemaal successierechten betalen: in België en in het land waar ze verblijven.

En een onroerende schenking?

Dat is een ingewikkelde schenking waarvoor u een notaris nodig hebt en waar hoge kosten aan verbonden zijn. De schenking van een onroerend goed kunt u eventueel wel opsplitsen in schenkingen waartussen u telkens een termijn van drie jaar laat verstrijken. Het onroerend goed in een vennootschap inbrengen levert niet alleen maar voordelen op, zelfs niet als u het onroerend goed in een roerend goed omvormt. In die complexe gevallen wint u best het advies van een deskundige in.

En tot besluit?

Ongeacht de situatie en de overwogen oplossing geven onze twee deskundigen twee belangrijke tips: laat de kinderen meedenken en zorg voor een goede planning, soms met de hulp van deskundigen. Dat kan heel wat familiedrama's voorkomen.

Bron: La Libre Belgique, 27 april 2016, Isabelle de Laminne