Successie

29 juli 2019

Het nieuwe erfrecht: ontdek de veranderingen

Sinds september 2018 geniet u van meer vrijheid bij de verdeling van uw nalatenschap, zijn de regels voor de inbreng van giften aangepast en kunt u voortaan een erfenispact afsluiten.

1. Meer vrijheid bij de verdeling van uw nalatenschap

Dankzij het nieuwe erfrecht kunt u een groter deel van uw erfenis nalaten aan uw feitelijke partner, een petekind, ‘pluskinderen’, een goed doel, enzovoort. Niettemin zullen uw kinderen nog altijd recht hebben op een minimumdeel van uw nalatenschap. Dit heet de ‘reserve’. Die reserve is onaantastbaar: u kunt hier niet omheen, tenzij de langstlevende echtgenoot of uw kinderen vrijwillig afstand doen van hun deel van de erfenis.

In het oude erfrecht hing de reserve af van het aantal kinderen. Hoe meer kinderen, hoe kleiner het aandeel van uw nalatenschap – met steeds een minimum van 1/4 – waarover u zelf kon beslissen. Bij één kind had dat kind recht op de helft van uw nalatenschap. Bij twee kinderen kregen zij elk 1/3. Bij 3 kinderen (of meer) bedroeg hun samengestelde reserve steeds 3/4.

Sinds september 2018 is de reserve beperkt tot de helft van de nalatenschap, ongeacht het aantal kinderen. Elk kind heeft daarbij recht op een gelijk deel van de reserve. Eén kind heeft nog altijd recht op de helft van uw nalatenschap. Vanaf twee kinderen wordt het aandeel van elk kind kleiner dan in het oude erfrecht: twee kinderen krijgen elk een vierde van uw nalatenschap, drie kinderen elk een zesde, vier kinderen elk een achtste, enzovoort. Vanaf twee kinderen kan u dus vrij beschikken over een groter deel van uw nalatenschap.

U doet er sowieso goed aan om uw bestaand huwelijkscontract of testament te herbekijken. Had u bijvoorbeeld beslist dat uw vermogen - verminderd met de wettelijke reserve - zou toekomen aan een goed doel? Dan moet u er zich in bepaalde gevallen van bewust zijn dat uw reservataire erfgenamen minder zullen ontvangen, en het goede doel meer. Misschien was het immers niet uw bedoeling om de helft van uw vermogen te schenken aan een goed doel. In bepaalde gevallen is het dan ook nodig om een nieuw testament op te maken.

2. Inbreng van giften

Een andere wijziging is de aanpassing van de regels van de inbreng. Het gaat om situaties waarbij er schenkingen vóór het overlijden gedaan werden. Voortaan gebeurt de inbreng tegen de waarde op de dag van de schenking, geïndexeerd tot op de dag van het overlijden.

Schonk u aan al uw kinderen hetzelfde bedrag op hetzelfde moment? Dan verandert er niets. De nieuwe regels hebben vooral een impact op schenkingen die op verschillende tijdsstippen en/of voor giften anders dan een geldsom gedaan werden. Het gaat hierbij niet alleen om geld, maar bijvoorbeeld het schenken vanvastgoed.

In de praktijk moet elke schenking als voorschot op het erfdeel worden ingebracht in de nalatenschap. Met die schenkingen moet u dus rekening houden om de erfdelen van uw wettelijke erfgenamen in evenwicht te brengen (de zogenaamde fictieve massa).

Stel: 20 jaar geleden schonk u een huis aan uw zoon met een waarde die toen 100.000 euro bedroeg en aan uw dochter schonk u een geldsom van 100.000 euro.Hoewel de waarde op het moment van de schenking gelijk was (100.000 euro) , zal de woning van uw zoon vandaag wellicht veel meer waard zijn. In het oude erfrecht ontstond daardoor een ongelijkheid.

Om zulke situaties te voorkomen, houdt het erfrecht vanaf nu altijd rekening met de waarde van de goederen op de dag van de schenking, geïndexeerd tot op de dag van het overlijden. Deze nieuwe regel geldt echter niet voor schenkingen met voorbehoud van vruchtgebruik. Voor dit type schenking wordt altijd de waarde van het goed op het moment van overlijden in rekening genomen.

Ontdek waarom het zinvol is om uw nalatenschap te plannen

3. Erfenispact om familiale spanningen te vermijden

Dankzij de nieuwe wet is het voortaan mogelijk om erfenispacten af te sluiten. Hierdoor kunnen families regels afspreken omtrent de verdeling van het vermogen, en dat vóór het overlijden. Het erfenispact, dat vastlegt wie waarop recht heeft, is daarom een nuttig instrument om familiale spanningen te vermijden nog voor de erflater overlijdt. Uiteraard gelden er wel beperkingen: uw kinderen blijven elk in een gelijkwaardig deel recht hebben op de helft van uw nalatenschap. Om ‘lichtzinnige’ beslissingen en ‘druk van belanghebbenden’ te vermijden, bent u verplicht om een erfenispact bij een notaris te verlijden en geldt er een bedenktijd van minstens één maand.

Een vraag over uw vermogensplanning?