Budget beheren

Toestel kapot: repareren of vervangen?

Je kleren komen vol scheuren uit de droogkast? Je computerscherm flikkert als een discobol? Of je koelkast doet alles behalve koelen? Herstellen of toch maar een nieuwe kopen: wat is de beste zet?

Aan welk knopje je ook draait: er komt alleen nog maar lauw eten uit je microgolfoven. En de garantie is ondertussen een jaar verlopen ... Wat doe jij in dit geval? Hup, naar het containerpark ermee en een nieuwe kopen van 200 euro? Of toch maar even binnenbrengen voor nazicht? De meeste Belgen gaan wellicht voor de eerste optie. In 2019 brachten alle Belgen samen zo’n 44 miljoen toestellen binnen in het containerpark, de kringwinkels of andere inzamelpunten. Goed voor een immense berg van 121.075 ton aan elektro (exclusief lampen). 2019 was volgens koepelorganisatie Recupel dan ook een recordjaar: nooit eerder zamelden we zoveel afgedankte elektro in. Het grootste deel daarvan werd gerecycleerd, een deel hergebruikt (bijvoorbeeld via de kringwinkels) en ongeveer 10% verbrand.

Goed en minder goed nieuws

Op het eerste gezicht lijkt dat goed nieuws. We brengen afgedankte en kapotte toestellen massaal binnen en het grootste deel wordt netjes gerecycleerd. Terzelfder tijd lijkt het ook slecht nieuws. Want als een toestel defect is, brengen we het ook steeds vaker naar een inzamelpunt (en kopen we een nieuw). Hoewel een groot deel van de grondstoffen een nieuwe toepassing krijgt, gaat er ook veel waarde verloren. Zowel de productie als recyclage van zelfs het simpelste strijkijzer vergt immers heel wat energie en materiaal. En laat dus ook een voetafdruk na.

Herstellen = goedkoper?

Een defect toestel herstellen is dan ook de slimste keuze voor het milieu. Maar is dat ook de slimste keuze voor je portemonnee? Onderzoekers van VITO (Vlaamse onderzoeksorganisatie voor cleantech en duurzame ontwikkeling) en de KU Leuven namen de proef op de som. Ze kochten een wasmachine, een staafstofzuiger en een gewone stofzuiger, telkens van 2 bekende merken. Daarbij gingen ze uit van 4 scenario’s:

  • De consument neemt een bijkomende garantie en herstelt enkel kleine gebreken
  • De consument neemt een bijkomende garantie en herstelt alle gebreken
  • De consument neemt géén bijkomende garantie en herstelt alle gebreken
  • Vervanging van het toestel zonder herstelling van gebreken.
Graph

De kostprijs van herstellen vs vervangen

Voor elk van de scenario’s werd de gemiddelde Life Cycle Cost (LCC) berekend voor de consument. Dat zijn alle kosten voor aankoop, gebruik, herstel en afdanken van een toestel. Bronnen: Repairability criteria for energy related products en NieuwsbriefMilieuEnEconomie.nl De conclusie? Herstellen bleek altijd voordeliger dan vervangen. Afhankelijk van het scenario en het toestel was herstellen 4,5% tot 22,7% goedkoper. Voor goedkope toestellen kan je wellicht een handvol euro’s uitsparen door te repareren. Voor dure toestellen kan het voordeel in de honderden euro’s oplopen.

De aanhouder wint

De onderzoekers benadrukken wel dat je moet volhouden. Ook als er vroeg of laat een hoge herstelkost opduikt, of als het toestel al vaker hersteld moest worden. Alleen wanneer een toestel zijn verwachte ‘vervaldatum’ nadert, is het voordeliger om het toestel te vervangen in plaats van te herstellen. De kans dat de herstellingskost dan nog wordt terugverdiend is volgens de onderzoekers te laag. Tot slot: bijbetalen voor een extra lange garantie levert vaak weinig voordeel op bij producten met een langere levenscyclus, zoals een wasmachine. De wettelijke minimumgarantie bedraagt steeds 2 jaar. Maar toestellen zoals een koelkast, oven en wasmachine hebben een veel langere levensverwachting. Koop je dan bijvoorbeeld 1 of 2 jaar garantie erbij, dan blijft de kans klein dat er dan al defecten opduiken.

Dat hangt vooral af van het toestel zelf, het merk en hoe intensief het toestel gebruikt wordt. Onderzoek van de grootste consumentenorganisatie in Australië kwam op de onderstaande ‘houdbaarheidsdatums’ uit. Het laagste getal heeft betrekking op de categorie budget, het hoogste op de categorie high-end.



Toestel

Levensverwachting

Koelkast

6-13 jaar

Oven

10-20 jaar

Microgolf

6-10 jaar

Mixer en blender

4-7 jaar

Vaatwasmachine

5-11 jaar

Wasmachine

5-11 jaar

Stofzuiger

4-10 jaar

LCD tv

5-11 jaar

Laptop

4-8 jaar

Smartphone

3-6 jaar

Ook Test-Aankoop voerde al onderzoek naar de houdbaarheidsdatum van apparaten. Volgens hun bevindingen gingen toestellen vroeger langer mee. Dat komt volgens hen onder meer omdat er minder kwaliteitsvolle materialen worden gebruikt, er opzettelijk constructiefouten worden toegevoegd, bepaalde onderdelen (zoals de batterij) vastgemaakt zijn zodat herstellen onmogelijk is zonder het hele toestel te vervangen, enzovoort.

Aan de slag? Enkele tips!

  • Koop je toestel bij een leverancier of lokale handelaar met een (eigen) hersteldienst. Als je toestel kapot is, dan weet je dat je de nodige service kunt krijgen in je eigen buurt.
  • Omdat onderdelen en info via internet makkelijk te verkrijgen zijn is zelf repareren tegenwoordig vaak eenvoudiger dan vroeger. Let wel: safety first, natuurlijk!
  • Ben je niet zo handig? Dan is een Repair Café wellicht iets voor jou.
  • In een ideale wereld zijn producten zo slim ontwerpen dat ze beter recycleerbaar zijn, dat ze langer meegaan, dat ze altijd software-updates krijgen en dat de componenten herbruikbaar zijn. Check - voor zover het kan - wat de ervaringen en reviews van andere gebruikers zijn vooraleer je elektro koopt. Stel je de vraag: is het voordeliger en slimmer als ik dit toestel koop, huur of deel? Online vind je tal van platforms waar je elektro kan delen, of tweedehands kopen.
  • Werkt een apparaat niet? Probeer dan eerst volgende zaken: ○ contacten en kabels controleren ○ aan- en uitzetten ○ het hoofdstuk over het oplossen van problemen in de handleiding nakijken ○ de fout opzoeken op de support-pagina van de fabrikant ○ de fout opzoeken via een zoekmachine op internet

ING en circulaire economie

Grondstoffen zijn niet oneindig beschikbaar. Bovendien is er veel energie nodig om ze te ontwikkelen tot bruikbare toestellen. En dat leidt tot uitstoot. In een circulaire economie doen we daar wat aan. Door te repareren en te hergebruiken waar het kan. En door voluit de kaart van recyclage te trekken als het niet anders kan. Dat is niet alleen ecologisch relevant, maar ook economisch. Zo kan er bespaard worden op de kost voor grondstoffen. Ook op het gebied van werkgelegenheid is de balans positief. Daarom ondersteunt ING projecten die de circulaire economie bevorderen en zo jobs creëren en/of mensen een opleiding bieden.

Meer weten?