Economie

6 februari 2020

Economic Hotline: besmetting

Volgens het laatste WHO-rapport zijn er 20.500 gevallen van coronavirus (nCoV) in de wereld. Het WHO heeft verklaard dat we in een noodtoestand verkeren. Wat zijn de gevolgen voor de economie?

Een tweede SARS?

Omdat deze ziekte van dezelfde familie is als het SARS-virus van 2003, wordt deze episode als ijkpunt gebruikt, niet alleen op medisch vlak, maar ook voor de economische impact.

De grote onzekerheid over de verspreiding van het coronavirus maakt de evaluatie van de impact zeer moeilijk en de vergelijking heeft dus grenzen. Enerzijds zijn er dertig dagen na het eerste geval, driemaal meer gevallen dan met het SARS-virus. Gelukkig is het nCoV, met een sterftecijfer van ongeveer 2%, minder dodelijk dan het SARS-virus (30 dagen na het begin van de epidemie van het SARS-virus waren er evenveel slachtoffers als met het nCoV… maar met driemaal minder bevestigde gevallen). Anderzijds is de wereld sinds 2003 op economisch vlak veel veranderd: het gewicht van China in de wereldeconomie is veel groter geworden en het personenverkeer is toegenomen.

Wat is de economische impact?

Een ding is zeker: de impact op de Chinese economie zal vrij groot zijn en er zal minstens een beperkte invloed op de wereldeconomie zijn. In 2003 had het SARS-virus het Chinese bbp met meer dan 1% verminderd. Een studie van Jong-Wha Lee en Warwick J. McKibbin van de universiteit van Korea en de nationale universiteit van Australië toont dat de totale invloed van het SARS-virus op de wereldeconomie in 2003 zowat 40 miljard bedroeg, als we rekening houden met de tweederonde-effecten tussen de sectoren.

De omvang van de nCoV-epidemie is echter nog niet gekend. Deze resultaten zijn dus slechts van weinig nut. In China zal er duidelijk een impact op de consumptie van de gezinnen zijn via de kleinhandelsverkopen en het toerisme. De epidemie startte bovendien op een slecht moment, net wanneer miljoenen burgers voor het Chinese Nieuwjaar reizen, verlof hebben en grote aankopen doen. De verlofdagen zijn nu voorbij en de impact op de Chinese economie zal voortaan afhangen van de capaciteit van de Chinese burgers om terug te gaan werken.

De vertraging van de Chinese binnenlandse vraag zal een invloed op de wereldeconomie hebben. We moeten ook niet uit het oog verliezen dat de economie pas herstelt van de negatieve effecten van de handelsoorlog met de VS. Dit is een nieuwe tegenvaller die de gehele wereld zal aantasten.

De mate waarin een zwakkere Chinese groei de wereldwijde handelspartners zal aantasten, is ook onzeker. Een IMF-studie uit 2016 kan echter meer duidelijkheid scheppen in dat opzicht. Hoewel deze studie vooral sloeg op het domino-effect binnen de Chinese economie toen die zich op het hoogtepunt van de cyclus bevond, wijst één van de simulaties op een cyclische vertraging omwille van financiële spanningen die door een kredietincident, een herwaardering van de groeivooruitzichten of een andere schok veroorzaakt worden. De impact van een dergelijke cyclische vertraging van 1% in China heeft zoals verwacht een invloed op de regio Azië/Stille Oceaan waarmee de handelsbetrekkingen het grootst zijn, en op de landen die grondstoffen produceren (zie verder). De weerslag op de Amerikaanse economie werd echter als beperkt beschouwd.

Aangezien China de grootste invoerder van grondstoffen is, zijn de landen die deze grondstoffen produceren, de grootste potentiële slachtoffers van de eventuele schade van het nCoV. Hoe langer de bedrijven gesloten blijven, de verplaatsingen beperkt worden en de bouw stilgelegd wordt, hoe groter de vertraging van de vraag naar grondstoffen zal zijn. Sinds de uitbraak van het coronavirus in China kende deze activaklasse trouwens massale verkopen. Op het ogenblik van dit schrijven was de koperprijs met 8,5 % gedaald ten opzichte van zijn hoogtepunt van half januari. IJzererts uit Singapore verloor meer dan 6 % en de brent olieprijs stortte met zowat 10 % in.

De overheid komt preventief tussen

De Chinese overheid erkent de impact die het virus al op de economie heeft gehad en de risico’s die ze nog loopt. De Chinese centrale bank (Chinese Volksbank) heeft dan ook de herfinancieringsrente op 7 dagen van 2,5% naar 2,4% verlaagd, een beweging die 5 bp groter is dan gewoonlijk (de rente wordt meestal met slechts 5 bp gewijzigd). Op 3 februari werden ook 1.200 miljard yuan in de markt gepompt (maar leningen ter hoogte van 1.050 miljard yuan vervielen op diezelfde dag). De Volksbank verlaagde ook de rente voor de bedrijven uit Wuhan. Tot nu toe was er geen verlaging van de verplichte reserves voor de banken (het voornaamste beleidsinstrument van de Chinese centrale bank).

We denken dat de centrale bank de markten met voldoende geldinjecties tot rust wil brengen om een stijging van de kortetermijnrente te vermijden, wat tot chaos op de markten kan leiden. Het feit dat ze de rente preventief en sterker dan gewoonlijk verlaagt, toont bovendien dat ze zich zorgen maakt over het risico dat de economie in de eerstkomende weken niet normaal zal kunnen werken. Maar we denken ook dat de centrale bank niet buitensporig wil reageren door het monetaire beleid te veel te versoepelen.

Naast de maatregelen om de verspreiding van het virus te voorkomen, zal de regering gerichte budgettaire steunmaatregelen nemen. Zo zal er geld komen om sneller ziekenhuizen te bouwen. Tegelijk zal de invoer van medische apparatuur uit de hele wereld vrijgesteld worden van de invoerheffing en de verbruiksbelasting.

Besluit

Pas over enkele maanden zullen we de werkelijke impact van deze crisis op de wereldeconomie kunnen beoordelen. De verspreiding van het virus, zijn levensduur en het sterftecijfer zullen sleutelelementen vormen. Tot dan verwachten we dat de kleinhandel, de horecasector, het massavervoer en het toerisme naar en van China aangetast zullen worden. De verwerkende nijverheid kan ook zwaar lijden als bepaalde werknemers kiezen om niet terug te gaan werken. De wereldwijde bevoorradingsketens kunnen dan in gevaar komen.

De financiële markten hebben zo vlug mogelijk antwoorden en meer duidelijkheid nodig. De lessen uit de SARS-episode tonen dat een vertraging in het aantal nieuwe gevallen voldoende kan zijn om de financiële markten tot rust te brengen. Dit is nog steeds niet het geval. Dit dossier zal dus de macro-economische gegevens naar de achtergrond verdringen en volatiliteit op de markten blijven veroorzaken.