Economie

4 februari 2019

Geld maakt gelukkig: feit of fabel?

Antoon Vandevelde

Antoon Vandevelde

Econoom-filosoof

Worden mensen gelukkiger van geld? Over die vraag wordt al gepraat zolang geld bestaat. Toch is het pas vrij recent dat hierop een eerste betekenisvol antwoord kwam. Em. prof. Antoon Vandevelde wikt en weegt 4 stellingen over geld en geluk …

1. Hoe meer mijn inkomen stijgt, hoe gelukkiger ik word

“De Amerikaanse professor Easterlin was in de jaren 70 een van de eerste economen die de relatie tussen inkomen en geluk grondig onderzocht”, start prof. em. Antoon Vandevelde. “Hij baseerde zich daarvoor op enquêtes. Het idee was simpel: mensen gaven zichzelf een geluksscore tussen 1 en 10 en vertelden vervolgens hoe hoog hun inkomen was.

Easterlin kwam al snel tot de conclusie dat er geen rechtlijnige relatie tussen inkomen en geluk is. Vanaf een bepaalde inkomensgrens worden individuen niet extra gelukkig bij een nog hoger inkomen, ontdekte hij."


"Schematisch zagen zijn bevindingen er als volgt uit:

voor mensen die heel arm zijn (en hun rekeningen, onderwijs en gezondheidszorg niet kunnen betalen) maakt geld heel gelukkig. De curve stijgt in het begin heel scherp bij een hoger inkomen, maar de stijging zwakt af naarmate het inkomen nog verder stijgt. Vanaf een bepaalde grens plat de curve zelfs helemaal af: meer geld levert dan niet langer een nog hoger geluksgevoel op. Volgens de meest recente onderzoeken zien we dat het individuele geluk in België plafonneert bij een maandinkomen van 4.500 euro netto.”

"Het individuele geluk in België plafonneert bij een maandinkomen van 4.500 euro netto."
Grafiek

Kromme van de relatie tussen geld en geluk

Conclusie

Geld maakt u als individu gelukkiger (en vooral als u heel weinig hebt), maar wel tot een bepaalde grens. 

2. Hoe hoger de welvaart in onze maatschappij, hoe meer geluk we allen ervaren

“Lange tijd dachten economen dat het geluk van mensen afhangt van het gemiddelde bruto binnenlands product per inwoner”, vertelt econoom-filosoof Antoon Vandevelde. “Hoe hoger de waarde van alle goederen en diensten die we jaarlijks met zijn allen produceren, hoe gelukkiger we met z’n allen worden. Dat was de stelling. Economen begrepen wel dat er een onderscheid was tussen welvaart (de mate waarin we onze materiële behoeften kunnen bevredigen) en welzijn (de mate van onze tevredenheid over onze levenskwaliteit) en tussen het materiële en het spirituele. Maar grosso modo dachten ze dat geluk recht evenredig was met welvaart.

“Dat klopt uiteraard niet helemaal. De voorbije 60 jaar is de gemiddelde welvaart in ons land verdrievoudigd. Maar toch is de gemiddelde Belg even gelukkig als 60 jaar geleden. Dat betekent dat we 60 jaar geleden al het niveau bereikten waarbij meer geld mensen niet nog gelukkiger maakt. Hoewel er minder voorzieningen waren (mobiliteit, vrije tijd …) was de gemiddelde Belg toen niet ongelukkiger dan vandaag”, stelt Antoon Vandevelde vast.


“U kunt dan concluderen dat bijkomende economische groei ons met z’n allen niet gelukkiger maakt. Maar dat moet u nuanceren. Want zowel in 1960 als vandaag rapporteren mensen die meer verdienen dan het gemiddelde hogere gelukscijfers dan mensen die minder verdienen dan gemiddeld. Als uw welvaart dus verhoogt zodat u meer gaat verdienen dan gemiddeld, dan zal uw geluk verhogen. Statistisch gezien toch.” 

"Hoewel er minder voorzieningen waren, was de gemiddelde Belg toen niet ongelukkiger dan vandaag.”

Conclusie

Meer welvaart maakte ons de voorbije 60 jaar niet per se gelukkiger. Mensen die meer verdienen dan gemiddeld, geven wel aan zich gelukkiger te voelen dan mensen die minder dan gemiddeld verdienen.

3. Of geld gelukkig maakt, hangt vooral af van uzelf

“Veel onderzoeken over geluk peilen naar het subjectieve geluksgevoel van mensen”, vertelt em. prof. Vandevelde. “Bovendien is geld maar een van de vele zaken die een invloed hebben op geluk. Iemand kan vandaag 10 miljoen euro op zijn rekening hebben en aangeven ongelukkig te zijn. Maar als hij over een maand de liefde van zijn leven vindt, kan hij dolgelukkig zijn terwijl hij geen euro extra op zijn rekening erbij kreeg.”

Een groot stuk van uw geluk hangt namelijk af van uw eigen referentiekader. En met wie u zich dus vergelijkt. De Griekse filosoof Epicurus wist het al 2.300 jaar geleden: de kunst is om te kijken naar wat u hebt en niet naar wat j niet hebt. Als u gelukkig wilt worden door alleen maar meer te hebben dan anderen, dan zou u wel eens ontgoocheld kunnen raken.”

"De kunst is om te kijken naar wat u hebt en niet naar wat u niet hebt."

Conclusie

Of u van geld gelukkig wordt, hangt voor een stuk af van met wie u zich vergelijkt en wat geld voor u betekent.

4. Geven maakt gelukkiger dan hebben

“Het is paradoxaal, maar gevende mensen zijn gelukkiger dan mensen die vooral bezig zijn met hun eigen welzijn en geluk”, vertelt Antoon Vandevelde. “Mensen die sterk betrokken zijn bij het geluk van anderen en zich inzetten voor anderen rapporteren hogere gelukscijfers dan zij die dat niet doen.”


Een van de manieren om dat zelf in de praktijk te brengen, is door vrijwilligerswerk te doen. Verschillene onderzoeken tonen een direct verband aan tussen vrijwilligerswerk en een verbeterd psychisch en sociaal welzijn. U wordt er misschien niet rijker van, maar het zorgt wel voor een rijker leven! 

"Gevende mensen zijn gelukkiger dan mensen die vooral bezig zijn met hun eigen welzijn en geluk."