Economie

2 Maart 2018

De bankwereld beter begrepen: alles wat u moet weten over loonindexering

Krijgt u vaak te maken met financiële kwesties, maar u bent geen financieel expert? Geen probleem: elke maand lichten we een financieel onderwerp toe in begrijpbare mensentaal. Deze maand: wat moet u weten over loonindexatie

Hoera, uw loon is geïndexeerd! Maar wat betekent dat?

Waarom wordt niet iedereen zijn loon op hetzelfde moment geïndexeerd? Hoewel indexering gewaardeerd wordt door werknemers en ontvangers van sociale uitkeringen, blijft het concept relatief vaag. Hoog tijd om dat even op te helderen, dus!

Het indexcijfer van de consumptieprijzen – in spreektaal gewoon ‘index’ genoemd – is een economische indicator die objectief de ontwikkeling van de kosten van levensonderhoud meet. De index is gebaseerd op de prijsontwikkeling van ongeveer 500 producten en diensten die door de Belgische huishoudens worden gekocht en die hun consumptiegewoonten vertegenwoordigen. Die aldus gevormde korf wordt elk jaar aangepast om de werkelijkheid van de huishoudens zo goed mogelijk weer te geven. We moeten er wel meteen bijzeggen dat die index niet als basis dient voor de indexering van de lonen en andere uitkeringen. Want dat zou te makkelijk zijn, nietwaar?

Ook van de partij: de gezondheidsindex

In 1994 is een andere index geïntroduceerd: het gezondheidsindexcijfer. Dat wordt eenvoudig berekend door vier productcategorieën weg te laten uit het indexcijfer van de consumptieprijzen: tabaksproducten, alcoholhoudende dranken, benzine en diesel.

Deze index is de basis om de huren te indexeren. Voor de indexering van de lonen en sociale uitkeringen wordt de afgevlakte gezondheidsindex gebruikt, die gelijk is aan de gemiddelde waarde van de gezondheidsindexcijfers van de laatste vier maanden.

In de praktijk: hoe zit het dan wél met die loonindexering?

De regels in verband met de indexering zijn vastgelegd in de eigen collectieve arbeidsovereenkomsten (cao’s) van elke sector.

Let op:

De indexering is niet gelijk en is niet op dezelfde manier van toepassing voor alle werknemers of ontvangers van sociale uitkeringen. Bovendien is de loonindexering in de privésector niet wettelijk vastgelegd. (Met uitzondering van de wet van 5 december 1968 die handelt over de collectieve arbeidsovereenkomsten en de paritaire comités, die door de wetgever belast zijn met de taak om de loonvoorwaarden te regelen.)


Die overeenkomsten bepalen:

  • De manier waarop de aanpassing van de lonen plaatsvindt: met vaste tussenpozen of wanneer de spilindex wordt overschreden door de afgevlakte gezondheidsindex of het gemiddelde van twee of meer indices
  • Het moment van de aanpassing
  • De omvang van de aanpassing
  • De manier waarop de achtereenvolgende spilindices worden berekend (bij een glijdende schaal).


Zoals hierboven uitgelegd verandert de ‘huishoudkorf’ regelmatig om zo goed mogelijk overeen te komen met de consumptiegewoonten van de Belgische huishoudens. Zo zijn onlangs nieuwe producten en diensten in de korf opgenomen, waaronder Netflix en Spotify - terwijl bijvoorbeeld azalea’s en lege dvd’s verdwenen zijn!

Meer weten?