Duurzaamheid

Na duurzame financiering maakt ook circulaire financiering opgang

“Het tij is aan het keren voor de financiering van circulaire projecten”, meent Joost van Dun, ING Circular Economy Lead. “De klimaatverandering en de coronacrisis zijn een stimulans om materiaalketens lokaal te sluiten.”

Volgens veel start-ups blijft de financiële markt terughoudend om te investeren in hun producten en businessmodellen. Waarom?

Joost van Dun: “Start-ups zijn de gangmakers van de circulaire economie. Ze komen met innovatieve producten en ideeën en inspireren klassieke bedrijven om een tandje bij te steken. Maar het klopt dat de financiële markt voorzichtig is. Start-ups financieel steunen – of ze nu circulair zijn of niet – is over het algemeen om meerdere redenen uitdagend.

Ten eerste kan je niet terugvallen op de ervaring die je hebt met gelijkaardige projecten, want circulaire bedrijven maken innovatieve producten of bieden diensten aan die niet of nauwelijks bestaan. Dat maakt het moeilijker om in te schatten of het zal aanslaan.

Daarom is het als financiële instelling belangrijk om voldoende kennis op te doen over de circulaire economie. Wij spreken veel met onze klanten over dit onderwerp en we hebben bijvoorbeeld enkele studies gemaakt waarin we de kringloopeconomie hebben ontleed.”

Nieuwe risico’s

“Bovendien brengt het circulaire model product as a service – in plaats van een product verkopen, een dienst aanbieden – nieuwe risico’s met zich mee. Als je als ondernemer een product verkoopt, ontvang je meteen geld. Bij een as-a-servicemodel komt het geld in kleinere bedragen over een langere periode binnen.

Als er naar rato van het gebruik wordt betaald (pay-per-use), is het belangrijk om goed in te schatten hoe vaak het product gebruikt zal worden. Wij bekijken voor ondernemers hoe robuust die inschattingen zijn, welke afnamecontracten er al zijn afgesloten en hoe flexibel die zijn.”

“Tegelijk houdt de klassieke, lineaire economie evenzeer risico’s in. Zo kan je met stranded assets blijven zitten, financieringen in bedrijfsmiddelen of projecten die over tien à vijftien jaar mogelijk overbodig zijn. Lange tijd waren financiële instellingen daar blind voor, maar ondertussen zijn de geesten gerijpt.”

Investeren banken als ING in circulaire start-ups?

“We zijn verantwoordelijk voor heel wat spaargeld van onze klanten, waardoor we niet kunnen investeren in initiatieven met een heel hoog risicoprofiel. Dat is meer het domein van bijvoorbeeld Venture Capital. Start-ups die we zelf niet kunnen financieren, introduceren we bijvoorbeeld wel bij onze Private Banking-klanten. Dat zijn vaak zelf ondernemers die op zoek zijn naar investeringsdoelen en bereid zijn een hoger risico te accepteren.”

"Om het hogere risico van nieuwe circulaire businessmodellen af te dekken, hebben we het Sustainable Investment Fund"

“Dat betekent niet dat we circulaire start-ups de rug toekeren. We ondersteunen hen op andere manieren. Zo hebben we in België sinds 2018 ongeveer veertig circulaire projecten gesubsidieerd met ons ING Fonds voor een meer circulaire economie, beheerd door de Koning Boudewijnstichting.”

Hoe worden circulaire bedrijven ondersteund?

“Bedrijven die de fase van start-up en scale-up ontgroeid zijn, kunnen wij ondersteunen met onze reguliere financiële instrumenten, zoals leningen, leasing of supply chain finance. Maar meer en meer verstrekken we ook groene financieringen om circulaire activiteiten te financieren. We bieden onze klanten bijvoorbeeld een groenlening aan of helpen hen met het uitgeven van groene obligaties die voldoen aan de Green Bond Principles.

Onlangs hebben we chemieconcern BASF begeleid om hun eerste groene obligaties uit te schrijven. Het geld dat daarmee opgehaald is, hebben ze onder andere gebruikt om nieuwe innovatieve technologieën te ontwikkelen voor het (chemisch) recycleren van plastic.

Om het hogere risico van nieuwe circulaire businessmodellen af te dekken, hebben we het Sustainable Investment Fund. Dat is een fonds van 100 miljoen euro om scale-ups te ondersteunen met risicodragend kapitaal, zoals achtergestelde leningen of door zelf te investeren in een bedrijf of project.”

"Als de onderneming bepaalde doelstellingen haalt, krijgt ze een korting op de rentevoet"
Zijn er incentives om klassieke bedrijven te helpen om de transitie te maken?

“In 2019 hebben we 200 miljoen euro geleend bij de Europese Investeringsbank. Concreet kunnen we met dat geld bedrijven een rentekorting geven op de lening die ze gebruiken voor duurzame investeringen in circulair ondernemen, de verduurzaming van gebouwen, de energietransitie, duurzame mobiliteit, landbouw …”

“Daarnaast bieden we de Sustainability Improvement Loan aan. Zo’n lening is gekoppeld aan bepaalde duurzaamheidsdoelstellingen. Dat kunnen ook circulaire KPI’s zijn, zoals zero waste. Als de onderneming die doelstellingen haalt, krijgt ze een korting op de rentevoet. In het andere geval moet ze een toeslag betalen.”

"Er is een vernieuwd besef om meer lokaal te produceren en grondstoffen zo lang mogelijk in omloop te houden" - Joost van Dun, Circular Economy Lead ING

Regelgeving

Bestaan er internationale regels over de financiering van de circulaire economie?

“In 2018 hebben wij bij ING samen met twee andere banken de Circular Economy Finance Guidelines uitgewerkt. Daarin hebben we gedefinieerd wat we precies onder de circulaire economie en de financiering ervan verstaan. Het is namelijk belangrijk dat we allemaal dezelfde taal spreken als we circulaire initiatieven financieren.

De Europese Commissie heeft daarop voortgeborduurd om haar eigen categorisering voor de circulaire economie te lanceren in maart 2020. Dat systeem dient als input voor de Europese Taxonomy for Sustainable Finance, een instrument dat helpt om activiteiten als duurzaam te kunnen classificeren. Die taxonomie zal deze maand van kracht worden. In december 2022 zullen er circulaire activiteiten aan toegevoegd worden.”

Wat kan de transitie naar een kringloopeconomie versnellen?

“De circulaire economie komt maar traag op gang. De markten voor gebruikte materialen zijn nog relatief klein en de kosten voor de ontwikkeling van circulaire proposities relatief hoog. Bedrijven moeten trackingsystemen opzetten om de oorsprong van hun grondstoffen te achterhalen, samenwerken met partners, nieuwe installaties aankopen …

"Iedereen is het erover eens dat we erg kwetsbaar zijn geworden door essentiële productieketens naar buiten Europa te verplaatsen"

Uit het Global Circularity Gap Report van Circle Economy blijkt dat onze wereldeconomie voor 8,6 procent circulair is. Twee jaar geleden was dat nog 9,1 procent. Het lijkt alsof we de verkeerde kant uitgaan.

En toch begrijpen traditionele bedrijven de noodzaak van een circulair businessmodel om de klimaatopwarming tegen te gaan. De Europese Green Deal kan voor die extra push zorgen. Ondernemingen die hun producten op de Europese markt willen verkopen, zullen namelijk aan strikte regels moeten voldoen. Zo zullen de producten deels uit gerecycleerde materialen moeten zijn gemaakt, moeten de materialen recycleerbaar zijn, heeft de consument recht op herstelling …”

Kan de coronacrisis roet in het eten strooien?

“De pandemie kan juist een extra stimulans zijn. Iedereen is het er namelijk over eens dat we erg kwetsbaar zijn geworden door essentiële productieketens naar buiten Europa te verplaatsen. Er is dus een vernieuwd besef om meer lokaal te produceren en grondstoffen zo lang mogelijk in omloop te houden.”

Meer weten?