Duurzaamheid

15 september 2018

Wat maakt duurzame groei en verantwoord beleggen interessant?

Philippe Ledent

Senior Economist ING België

Frederic Dalaidenne

Investment Officer Funds ING België

De mentaliteit op het vlak van sociale en ecologische uitdagingen verandert. Bewustwording is niet meer het voorrecht van enkele activisten, maar wordt collectief. Ook het gedrag én de voorkeuren van de burger als consument of als belegger wijzigen.

Impact van de gedragswijziging

Deze gedragswijziging is van cruciaal belang, aangezien bedrijven er op deze manier toe aangezet worden om meer en meer rekening te houden met zowel sociale als ecologische uitdagingen. Dat kan verschillende vormen aannemen: van de aanpassing van bepaalde bedrijfsactiviteiten onder invloed van ‘goed’ gedrag van de burger ten aanzien van afval en voedsel, tot een meer fundamentele wijziging van de productieprocessen. Voorbeelden daarvan zijn de korte circuits in de voedingssector of businessmodellen uit de circulaire economie die steeds meer terrein winnen. Ook vele technologische innovaties hebben deze nieuwe bedrijfsmodellen mogelijk én winstgevend gemaakt. 

Technologische vernieuwing, economische rentabiliteit en wijzigende voorkeuren van de consument zorgen er samen voor dat het idee van duurzame economische ontwikkeling langzamerhand doordringt. 

Kortom
  • De mentaliteitswijziging zorgt ervoor dat we in ons dagelijks leven almaar meer rekening houden met duurzame ontwikkeling, zowel op het vlak van beleggingen als van consumptie. Dit proces wordt versneld door de concrete en onvermijdelijke gevolgen van de klimaatverandering en andere ontwikkelingen op sociaal en ecologisch gebied.
  • Het vermogen van bedrijven om met deze gevolgen om te gaan en zich aan te passen aan de mentaliteitsverandering zal in belangrijke mate bepalend zijn voor hun toekomstige prestaties.
Hoe zit het met beleggingen?

Beleggingen met een duurzaam karakter zijn niet langer voorbehouden aan enkelingen. De pioniers hebben een pad geëffend dat een groot deel van de beleggingsmaatschappijen nu volgen. We stellen een aanzienlijke toename vast van:

  • het aantal fondsbeheerders dat de aanbevelingen van de Verenigde Naties met betrekking tot verantwoord beleggen volgt
  • het aantal beursgenoteerde bedrijven dat een ‘maatschappelijk verantwoord’ jaarverslag uitbrengt
  • het beheerd vermogen voor zowel particuliere als institutionele klanten

 

Deze positieve tendens is meer dan een modeverschijnsel. Als we de sturende krachten van deze evolutie analyseren zien we namelijk dat het enthousiasme van de pioniers gelinkt is geraakt aan het rationalisme van de financiers. Zij hebben in de gaten dat de grote maatschappelijke en ecologische uitdagingen een impact zullen hebben op hun beleggingen, en dat het daarom noodzakelijk is om de risico's te begrijpen. Bij de keuze van een financieel instrument is de toepassing van ESG-criteria tot een conditio sine qua non uitgegroeid. 

Wat is duurzaam beleggen?

Duurzame ontwikkeling is een heel ruim begrip en niet altijd even eenvoudig uit te drukken in cijfers. Een term die professionele beleggers vaak gebruiken om de duurzaamheid van een belegging te beoordelen, is ESG. ESG is de afkorting van ‘Environmental’, ‘Social’ en ‘Governance’.

  • De dimensie ‘Environmental’ (Milieu) richt zich op de betrokkenheid van bedrijven op het gebied van milieubescherming.
  • Het luik ‘Social’ (Sociaal) verwijst naar de relatie die een bedrijf heeft met werknemers, leveranciers, klanten of alle partijen waarmee het bedrijf relaties onderhoudt.
  • De dimensie ‘Governance’ (Beleid) heeft betrekking op het management van een bedrijf, het beloningsbeleid van een bedrijf en de rechten van aandeelhouders.


In lijn met de ESG-criteria hebben de Verenigde Naties zes basisprincipes voor verantwoord beleggen uitgewerkt. Elke instelling die dit ‘handvest van verantwoord beleggen’ wil ondertekenen, moet de volgende principes in acht nemen:

  • De toepassing van ESG-criteria in de beleggingsanalyse en -keuze
  • De toepassing van ESG-criteria in de eigen structuur van de betrokken organisatie
  • De promotie van dezelfde criteria binnen bedrijven waarin de organisatie belangen heeft
  • De promotie van deze criteria binnen de financiële sector
  • De verbetering van de praktische toepassingen van deze criteria op basis van een samenwerking met andere organisaties die het handvest ondertekend hebben
  • De publicatie van rapporten over genomen maatregelen en bereikte resultaten
Verschillende beleggingsstrategieën

Voortaan genieten bedrijven die het belang van ESG-vraagstukken in hun eigen activiteiten onderkennen de voorkeur van beleggers. Er zijn meerdere benaderingen voor de opbouw van een portefeuille die bestaat uit ESG-aandelen:

  1. De uitsluiting van bedrijven die het niet zo nauw nemen met de ESG-regels of die actief zijn in controversiële sectoren (wapens, tabak, steenkool).
  2. ‘Best-in-class’-beleggingen kiezen: ondernemingen met de beste ESG-score ten opzichte van de concurrentie in een bepaalde sector.
  3. Activisme en permanente dialoog tussen de belegger en het bedrijf waarin hij of zij belegt kan grensverleggend zijn. Een ESG-fondsbeheerder verdedigt de ESG-waarden op de algemene vergaderingen van de bedrijven waarin het fonds belegt, in dialoog met het management.

De meeste fondsen combineren meerdere benaderingen. Ook kunnen we de zogeheten ‘thematische beleggingsfondsen’ toevoegen, die zich concentreren op een beperkt aantal bedrijfsactiviteiten en sectoren. Daarnaast zijn er de ‘impactfondsen’, die in de eerste plaats concrete sociale of ecologische effecten willen bevorderen (zonder daarbij een bepaald rendement op de investering uit het oog te verliezen).

Eén van de misvattingen over duurzaam beleggen
"Duurzame beleggingen zouden ten koste gaan van financieel rendement. Dit is een misvatting"

Duurzaam beleggen is aan een sterke opmars bezig, en dat is wat ons betreft een goede zaak. Toch blijven beleggingen met respect voor mens, milieu en maatschappij geconfronteerd worden met een hardnekkig vooroordeel: duurzame beleggingen zouden ten koste gaan van financieel rendement. Dit is een misvatting. Integendeel: we zijn ervan overtuigd dat dit soort beleggingen in de toekomst juist een meerwaarde kunnen hebben. Bedrijven en landen die rekening houden met alle belanghebbenden van de maatschappij zijn de winnaars op lange termijn. Het blijft echter cruciaal om een structureel en robuust selectieproces toe te passen bij de keuze van deze beleggingen, net zoals bij klassiek beleggen. 

Wat brengt de toekomst?

We zien de impact van de duurzaamheidscriteria alleen aan belang toenemen. We worden namelijk dagelijks geconfronteerd met de harde realiteit van klimaatverandering, fraude, gezondheidsproblemen, ongevallen, onveiligheid, schaarste aan levensmiddelen, een groeiende bevolking, enz. Bedrijven of landen die hier rekening mee houden en een duurzaam antwoord kunnen bieden, creëren zeker meerwaarde. Deze bedrijven kijken immers niet alleen naar de kortetermijnwinsten of de belangen van de aandeelhouders. Zij houden ook de impact op lange termijn voor ogen. Bedrijven die hier geen rekening mee houden kunnen als een (hoger) risico worden beschouwd.

Wil je ook duurzaam beleggen?